Ticaret Bakanı Ömer Bolat, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun Asya ile Avrupa arasındaki ticarette daha kısa ve güvenli bir güzergah sunduğunu belirterek, Türkiye'nin demir yolu, liman, kara yolu ve gümrük altyapılarını bütünleştirerek koridoru kapsamlı bir ekonomik sisteme dönüştürmeyi hedeflediğini açıkladı.
Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) Devlet Başkanları Konseyi 13. Zirvesi kapsamında alınan kararları değerlendiren Bolat, ekonomik entegrasyon, dijital ticaret, gümrük işlemlerinin kolaylaştırılması ve Türk Yatırım Fonu'nun etkin kullanılması konularının öncelikli gündem maddeleri arasında bulunduğunu söyledi.
Türkiye'nin TDT dönem başkanlığı süresince üye ülkeler arasındaki ticari engellerin azaltılması ve ekonomik işbirliğinin geliştirilmesine yönelik çalışmaları sürdüreceğini belirten Bolat, özellikle Kazakistan ve Özbekistan ile ilişkilerin ticaret ve yatırım boyutunda daha ileri taşınmasının amaçlandığını ifade etti.
Özbekistan ile 10 milyar dolarlık ticaret hedefi
Türkiye ile Özbekistan arasında imzalanan yeni protokollerin ikili ticarete katkı sağlaması bekleniyor. Tercihli Ticaret Anlaşması'nın kapsamını genişleten düzenlemenin yanı sıra gümrük işlemlerinde elektronik bilgi paylaşımını öngören ek protokol de imzalandı.
İki ülke arasında ayrıca İş Dünyasının Desteklenmesine Dair Yüksek Düzeyli Konseyin kurulması kararlaştırıldı. Bolat, 2025 yılında 3,1 milyar dolar seviyesinde gerçekleşen Türkiye-Özbekistan ticaret hacminin ilk aşamada 5 milyar dolara, uzun vadede ise 10 milyar dolara çıkarılmasının hedeflendiğini bildirdi.
Kazakistan ile Türkiye arasındaki ticaret hacminin de belirlenen 15 milyar dolarlık seviyeye ulaştırılmasının ortak öncelikler arasında bulunduğunu kaydetti.
Gümrüklerde dijitalleşme ve hızlı geçiş dönemi
Yeni anlaşmalarla Türkiye ve Özbekistan arasındaki taşıt ve eşya bilgileri, gümrük idareleri arasında önceden elektronik ortamda paylaşılacak.
Bu uygulamayla gümrük işlemlerinin hızlandırılması, sınır kapılarındaki bekleme sürelerinin azaltılması ve transit taşımacılığın daha güvenli hale getirilmesi amaçlanıyor.
Kazakistan ile de gümrük idareleri arasında bilgi paylaşımı ve kontrol prosedürlerinin basitleştirilmesine yönelik anlaşma imzalandı.
Bolat, ülkeler arasındaki geçiş belgelerinin artırılması ve elektronik geçiş sistemine geçilmesi için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Basitleştirilmiş Gümrük Hattı, elektronik izin sistemi (e-Permit), elektronik taşıma senedi (e-CMR) ve dijital tır uygulamalarıyla kağıtsız ticaretin yaygınlaştırılması hedefleniyor.
Türkiye ve Özbekistan'ın iç onay süreçlerini tamamladığı TDT Dijital Ekonomi Ortaklık Anlaşması'nın diğer tarafların da onay vermesinin ardından yürürlüğe girmesi bekleniyor. Anlaşma kapsamında elektronik fatura, dijital imza ve kağıtsız ticaret alanlarında ortak kurallar uygulanacak.
Türk müteahhitlerden iki ülkede 39,5 milyar dolarlık proje
Türk müteahhitlik sektörü, Kazakistan ve Özbekistan'ın altyapı ve kalkınma yatırımlarında önemli görevler üstleniyor.
Bolat'ın paylaştığı bilgilere göre Türk müteahhitler bugüne kadar Kazakistan'da toplam değeri 30 milyar doları aşan 550 proje, Özbekistan'da ise 9,5 milyar doları aşan 333 proje gerçekleştirdi.
Önümüzdeki dönemde Karma Ekonomik Komisyon (KEK) mekanizmaları ve yeni kurulan Yüksek Düzeyli Konsey aracılığıyla ticaretin yanı sıra karşılıklı yatırımların da artırılması planlanıyor.
Kazakistan'a yönelik müteahhitlik heyeti ziyareti düzenlenmesi ve hafif sanayi dahil farklı sektörlerde ortak yatırım imkanlarının değerlendirilmesi gündemde bulunuyor. Özbekistan ile de iş dünyası kuruluşlarının katılımıyla karşılıklı heyet ziyaretleri gerçekleştirilecek.
Türkiye-Özbekistan iş forumu düzenlenecek
İş dünyası arasındaki ilişkileri geliştirmek amacıyla Özbekistan ile kurulan Yüksek Düzeyli Konseyin düzenli toplantılar yapması planlanıyor.
Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz ile Özbekistan Cumhurbaşkanlığı İdaresi Başkanı'nın eş başkanlığında faaliyet gösterecek konseyin, ortak yatırım ve ticaret projelerine destek vermesi bekleniyor.
Bolat, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Yılmaz'ın iş insanlarıyla birlikte kasım ayında Özbekistan'ı ziyaret edeceğini açıkladı.
Türkiye-Özbekistan Karma Ekonomik Komisyonu'nun 9. Dönem Toplantısı'nın ise 24 Aralık'ta Türkiye'de gerçekleştirilmesi planlanıyor. Toplantı kapsamında hazırlanacak eylem planı ve düzenlenecek iş forumuyla iki ülkenin özel sektörleri arasındaki bağlantıların güçlendirilmesi hedefleniyor.
Orta Koridor'da Kazakistan ve Özbekistan işbirliği
Bolat, Hazar Geçişli Doğu-Batı Orta Koridoru'nun Türkiye'nin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirecek önemli projeler arasında bulunduğunu belirtti.
Demir yolları, limanlar, kara yolu bağlantıları ve gümrük sistemlerinin uyumlu şekilde
