Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK), doğal gaz toptan satış piyasasının işleyişine yönelik yeni düzenlemeleri yürürlüğe koydu. Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası'nda fiyat hesaplama yönteminden işlem miktarlarına, piyasa erişim koşullarından dengeleme işlemlerine kadar birçok başlıkta değişikliğe gidildi.
EPDK'nin konuya ilişkin Kurul kararları Resmi Gazete'de yayımlandı. Düzenlemelerle doğal gaz piyasasında sistem dengesinin korunması, işlemlerin daha kontrollü yürütülmesi ve piyasa işleyişinin iyileştirilmesi amaçlanıyor.
Günlük referans fiyatına yüzde 50 sınırı
Yeni düzenlemenin önemli başlıklarından biri, doğal gaz günlük referans fiyatının (GRF) hesaplanma yönteminde yapılan değişiklik oldu.
Buna göre, her ayın ilk gaz günü hariç olmak üzere, ilgili gaz gününde gerçekleşen işlemlerden bir önceki yayımlanmış GRF'nin yüzde 50 altındaki ve yüzde 50 üzerindeki fiyatlar hesaplamaya dahil edilmeyecek.
Ayrıca ilgili gaz gününden önceki gün saat 08.00 ile takip eden gün saat 08.00 arasında gerçekleştirilen işlemler, ilave dengeleyici işlemler de dahil edilerek ağırlıklı ortalama fiyat hesabında kullanılacak. Hesaplanan günlük referans fiyatı ise takip eden gün saat 08.30'da açıklanacak.
Doğal gaz işlemlerinde miktar limitleri yeniden belirlendi
Sürekli Ticaret Platformu'nda (STP) gerçekleştirilen işlemlere yönelik teklif miktarları da yeniden düzenlendi.
Yeni esaslara göre, platform üzerinden verilecek tekliflerde asgari işlem miktarı 1000 standart metreküp olacak. Azami teklif miktarı ise her gaz günü için 12.00-14.05 saatleri arasındaki dönem dışında 500 bin standart metreküp olarak uygulanacak.
İletim şirketinin gerçekleştireceği ilave dengeleyici işlemler sırasında aynı yöndeki diğer tekliflerin, işlem saatinden 5 dakika önce başlayarak toplam 10 dakika boyunca pasife alınması da kararlaştırıldı.
Piyasaya erişim ve raporlama hükümleri değişti
EPDK düzenlemesiyle piyasa katılımcılarının yükümlülüklerini yerine getirmemesi durumunda uygulanacak yaptırımlara ilişkin hükümler de yeniden ele alındı.
Ödeme ve teminat yükümlülüklerinin karşılanmaması veya mevzuata aykırı işlemlerin düzeltilmemesi halinde piyasa işletmecisine katılımcıların piyasaya erişimini askıya alma imkanı tanındı.
Bunun yanı sıra piyasa işletmecisinin veri yayımlama, raporlama ve bilgi paylaşımı görevlerine ilişkin esaslar da güncellendi.
Bu değişikliklerin piyasadaki işlem güvenliğinin ve şeffaflığın artırılmasına katkı sağlaması hedefleniyor.
Vadeli Doğal Gaz Piyasası'nda iptal koşulları genişletildi
EPDK, Vadeli Doğal Gaz Piyasası'nın işleyişine yönelik ayrı bir düzenlemeyi de hayata geçirdi. Yeni kararla bekleyen tekliflerin ve gerçekleşmiş işlemlerin hangi durumlarda iptal edilebileceği yeniden tanımlandı.
Buna göre, piyasa işletmecisinin bilgisayar, yazılım veya teknolojik altyapısından kaynaklanan hatalar nedeniyle teklif ve işlemlerin iptali mümkün olacak.
Ayrıca piyasa katılımcılarının veya kontratların işlemlerini durdurabilecek maddi unsurların bulunması da iptal gerekçeleri arasında yer alacak.
Piyasa işletmecisine karşı mali yükümlülüklerin yerine getirilmemesi ve kontratlar için belirlenen günlük fiyat değişim limitlerinin dışında kalan tekliflerin bulunması da düzenleme kapsamında değerlendirilecek.
Belirtilen koşullardan en az birinin ortaya çıkması halinde, işlem taraflarından en az birinin başvurusu üzerine veya piyasa işletmecisinin kendi kararıyla bekleyen tekliflerin ya da gerçekleşmiş işlemlerin tamamı veya bir bölümü iptal edilebilecek.
Yeni düzenlemelerin yürürlük tarihleri
Organize Toptan Doğal Gaz Satış Piyasası'na ilişkin değişikliklerin büyük bölümü Resmi Gazete'de yayımlandığı tarihte yürürlüğe girdi.
Piyasaya erişimin askıya alınması ile veri yayımlama, raporlama ve bilgi paylaşımına ilişkin hükümler ise 1 Ocak 2027 tarihinde uygulanmaya başlayacak.
Vadeli Doğal Gaz Piyasası'nda teklif ve işlem iptallerine yönelik yeni düzenlemenin yürürlük tarihi de 1 Ocak 2027 olarak belirlendi.
