Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda yaptığı sunumda Türkiye’nin sanayi, teknoloji, savunma ve uzay alanlarındaki hedeflerini açıkladı. İmalat sanayi katma değerinin son bir yılda yüzde 9,7 artarak 259 milyar dolara ulaştığını belirten Kacır, yıllık ihracatın 283,7 milyar dolarla rekor kırdığını bildirdi. Kacır, SİPER-2 hava savunma sisteminin seri üretimine gelecek yıl başlanacağını, Ay Uzay Aracı'nın 2027'nin ilk aylarında fırlatılacağını ve Sanayi Alanları Master Planı kapsamında planlı sanayi alanlarının 350 bin hektara çıkarılacağını duyurdu.
Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Plan ve Bütçe Komisyonunda, Bakanlığı ile bağlı ve ilgili kuruluşların 2027 yılı bütçelerine ilişkin sunum gerçekleştirdi. Türkiye’nin üretim kapasitesi, ihracat performansı, Ar-Ge yatırımları ve teknolojik gelişimine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kacır; savunma sanayisi, Millî Uzay Programı, yapay zekâ, dijital dönüşüm ve planlı sanayileşme alanlarında yürütülen çalışmaları anlattı.
Türkiye’nin küresel ekonomik gelişmelere karşı dayanıklılığını artırdığını belirten Kacır, imalat sanayisindeki büyümenin ve yüksek teknolojili üretimin ihracattaki payının yükselmesinin kalkınma politikalarının sonuçlarını ortaya koyduğunu ifade etti.
“İmalat Sanayi Katma Değerimiz 259 Milyar Dolara Yükseldi”
Küresel ekonomide savaşlar, enerji ve ham madde arzındaki aksamalar, artan üretim maliyetleri ve ticarette korumacılığın öne çıktığı zorlu bir dönem yaşandığını kaydeden Kacır, Türkiye’nin güçlü sanayi altyapısı ve çeşitlendirilmiş ihracat kapasitesi sayesinde bu koşullara karşı direnç gösterdiğini söyledi. Türkiye ekonomisinin 24 çeyrektir kesintisiz büyüdüğünü belirten Kacır, yatırımların ve verimlilik artışının bu büyümede önemli rol oynadığını vurguladı.
İmalat sanayi katma değerinin son bir yılda yüzde 9,7 artışla 259 milyar dolara çıktığını açıklayan Kacır, pandemi sonrasında üretimde özellikle yüksek ve orta-yüksek teknolojili alanlarda önemli ilerleme kaydedildiğini bildirdi. Bu dönemde yüksek teknolojili üretimin yüzde 87,5, orta-yüksek teknolojili üretimin ise yüzde 47,9 arttığını aktardı.
Türkiye’nin ticari araç, otobüs, beyaz eşya, güneş paneli, çelik, ferrokrom, ahşap levha ve çimento üretiminde Avrupa liderleri arasında bulunduğunu belirten Kacır, ihracatın yıllık 283,7 milyar dolarla rekor seviyeye ulaştığını söyledi. Yüksek ve orta-yüksek teknolojili ürünlerin ihracattaki payının yüzde 44,2’ye yükseldiğini kaydetti.
“Ar-Ge Harcamalarımızı 24,8 Milyar Dolara Çıkardık”
Türkiye'nin Ar-Ge ve inovasyon kapasitesindeki gelişime değinen Kacır, 2002 yılında 1,2 milyar dolar olan yıllık Ar-Ge harcamalarının 24,8 milyar dolara yükseldiğini açıkladı. Ar-Ge harcamalarının millî gelir içindeki payının binde 5'ten yüzde 1,55'e çıkarıldığını, özel sektör Ar-Ge harcamalarının ise yaklaşık 45 kat artışla 16,1 milyar dolara ulaştığını bildirdi.
Tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısının 318 bine yükseldiğini belirten Kacır, teknopark sayısının 115'e, bu bölgelerde faaliyet gösteren girişim sayısının 13 bin 837'ye ulaştığını ifade etti. Teknoparklarda istihdam edilen kişi sayısının da 136 bine çıktığını kaydetti.
Türkiye'yi yüksek teknoloji yatırımları açısından cazibe merkezi haline getirmeyi hedeflediklerini söyleyen Kacır, HIT-30 Yüksek Teknoloji Yatırım Programı kapsamında batarya, elektrikli araç, güneş hücresi, rüzgâr türbini, çip, savunma teknolojileri, veri merkezleri, yapay zekâ ve endüstriyel robotik alanlarında yatırımları desteklediklerini aktardı.
Yatırım Taahhütlü Avans Kredisi Programı için ayrılan kaynağın 500 milyar liradan 750 milyar liraya yükseltildiğini belirten Kacır, Teknoloji Hamlesi Programı kapsamında toplam yatırım büyüklüğü 613 milyar lirayı aşan 168 projenin önünün açıldığını bildirdi.
“130 Binden Fazla Togg Yollara Çıktı”
Türkiye'nin farklı sektörlerde yerli teknoloji geliştirme yetkinliğini artırdığını vurgulayan Kacır, son bir yılda 55 bin, bugüne kadar ise 130 binden fazla Togg aracının trafiğe çıktığını açıkladı. 2027 yılında T6X modelinin üretimine başlanmasıyla markanın kullanıcı kitlesinin genişlemesini beklediklerini ifade etti.
Elektrikli araç şarj bağlantı sayısının 48 bin 900'e ulaştığını belirten Kacır, yerli mikrodenetleyici, izolasyon ve sürücü çiplerinin tasarımında da önemli aşamalar kaydedildiğini söyledi. Millî Modüler Nükleer Reaktör Programı kapsamında ilk prototipin 2030 yılında üretime hazır hale getirilmesinin hedeflendiğini kaydetti.
TÜBİTAK bünyesinde yürütülen çalışmalara da değinen Kacır, yeni tesis yatırımıyla savunma sanayisi, otomotiv, beyaz eşya ve kimlik teknolojileri gibi alanlarda çip üretim kabiliyetinin genişletileceğini belirtti. Ayrıca yerli hidrojen motoru, batarya test altyapısı, kuantum işlemci ve demir yolu teknolojilerinde yürütülen projeler hakkında bilgi verdi.
“Türkiye Yapay Zekâda Öncü Ülkeler Arasında Yer Alıyor”
Türkiye'nin yapay zekâ alanındaki kapasitesini geliştirmek için yeni hedefler belirlediklerini açıklayan Kacır, 2026-2030 Türkiye Yapay Zekâ Eylem Planı'nı kamuoyuyla paylaştıklarını hatırlattı.
Plan kapsamında ilk iki yılda en az 5 milyon kişiye yapay zekâ okuryazarlığı eğitimi verilmesi, 10 bin ileri düzey yapay zekâ uzmanı ve 100 bin yapay zekâ uygulama profesyoneli yetiştirilmesi hedefleniyor. Ayrıca en az 2 bin kamu veri setinin Ulusal Veri Kütüphanesi üzerinden erişime açılması ve veri merkezlerinin toplam kurulu gücünün 1 gigavata çıkarılması planlanıyor.
Veri merkezi ve bulut bilişim altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımını harekete geçirmeyi amaçladıklarını belirten Kacır, Türkçenin kültürel ve dilsel zenginliğini yansıtan BİLGE dil modeliyle farklı sektörlerde yapay zekâ uygulamalarının yaygınlaştırılacağını ifade etti.
“SİPER-2'nin Seri Üretimine Önümüzdeki Yıl Başlayacağız”
Türkiye'nin savunma sanayisinde önemli bir üretim ve teknoloji altyapısına ulaştığını belirten Kacır, sektörde 4 binden fazla şirket ve araştırma kurumunda 100 bini aşkın kişinin çalıştığını söyledi. Savunma ve havacılık ihracatının 2002'de 248 milyon dolar seviyesindeyken geçtiğimiz yıl 10 milyar doları aştığını kaydetti.
GÖKDOĞAN ve BOZDOĞAN füzeleriyle insansız hava araçlarına hava-hava angajman kabiliyeti kazandırıldığını belirten Kacır, GÖKSUR'un deniz ve kara platformlarından gerçekleştirilen atışlarının başarıyla tamamlandığını aktardı.
Çelik Kubbe kapsamında geliştirilen uzun menzilli hava savunma sistemi SİPER-2'nin seri üretimine gelecek yıl başlanacağını açıklayan Kacır, AKYA millî torpidosunun Ay ve Preveze sınıfı denizaltılara entegrasyonunun tamamlandığını bildirdi.
KAAN savaş uçağının uçuş ve görev yönetim platformundan elektronik harp sistemlerine, güdüm teknolojilerinden füze bileşenlerine kadar birçok kritik sistemin TÜBİTAK enstitülerinde yerli imkânlarla geliştirildiğini vurguladı.
“Ay Uzay Aracımızı 2027'nin İlk Aylarında Fırlatacağız”
Türkiye'nin uzay teknolojilerindeki bağımsızlığını güçlendirmek amacıyla çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Kacır, Ay Uzay Aracı'nın yüzde 87 yerlilik oranıyla üretildiğini açıkladı.
2027 yılının ilk aylarında fırlatılması planlanan aracın Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Güneş rüzgârlarının etkileri, manyetik alanlar ve yüzeyin ısıl özellikleri üzerine araştırmalar yapacağını belirten Kacır, Türkiye'nin kendi Ay görevini gerçekleştiren dokuzuncu ülke olacağını söyledi.
Yer gözlem uydu takımının yeni üyeleri İMECE-2'nin 2027'de, İMECE-3'ün ise 2028'de uzaya gönderileceğini açıklayan Kacır, yüksek hızlı veri iletim kapasitesine sahip TÜRKSAT 7A uydusu için de çalışmaların başladığını kaydetti.
Somali'de inşası devam eden uzay limanının Türkiye'nin uzaya bağımsız erişim hedefi açısından önem taşıdığını ifade eden Kacır, 77. Uluslararası Uzay Kongresi'nin Antalya'da 113 ülkeden yaklaşık 19 bin katılımcıyı bir araya getirdiğini hatırlattı.
“Planlı Sanayi Alanlarımızı 350 Bin Hektara Çıkaracağız”
Sanayinin ülke genelinde dengeli dağılımını sağlamak amacıyla planlı sanayileşme yatırımlarına ağırlık verdiklerini belirten Kacır, son bir yılda 6 Organize Sanayi Bölgesi (OSB), 7 Endüstri Bölgesi ve 19 yatırım alanının ilan edildiğini bildirdi.
Sanayicilere 70 bin hektarlık ilave yatırım alanı sağlandığını ifade eden Kacır, 2027 yılı bütçesinde OSB, Endüstri Bölgesi ve Sanayi Sitesi projeleri için 53 milyar lira kaynak ayrılacağını açıkladı.
Hazırlanan Sanayi Alanları Master Planı kapsamında Samsun-Mersin, Sivas-Iğdır, Mersin-Şırnak ve Trabzon-Şırnak sanayi gelişim koridorlarının oluşturulacağını belirten Kacır, planlı sanayi alanlarının büyüklüğünün 350 bin hektara çıkarılacağını söyledi. Bu yatırımlarla sanayi tesislerinin Marmara Bölgesi'nden Anadolu'ya daha dengeli yayılmasının hedeflendiğini kaydetti.
Sanayi bölgelerinin demir yolu bağlantılarıyla limanlara ve uluslararası ticaret güzergâhlarına erişiminin güçlendirileceğini belirten Kacır, Kalkınma Yolu, Zengezur Koridoru ve Kuzey Marmara geçişinin bu süreçte önemli rol oynayacağını ifade etti.
“Deprem Bölgesinde 1.300'den Fazla İş Yerini Daha Tamamlayacağız”
Deprem bölgesinin ekonomik toparlanmasına yönelik çalışmalar hakkında bilgi veren Kacır, KOSGEB aracılığıyla depremden etkilenen 78 bin 839 işletmenin 54 milyar 360 milyon lira finansmana erişiminin sağlandığını açıkladı.
Bölgede 480 milyar liralık yatırımın ve 76 bin 738 kişilik istihdamın önünün açıldığını belirten Kacır, 11 ildeki OSB ve sanayi sitelerine bu yıl 19,5 milyar lira kaynak ayrıldığını bildirdi. Kahramanmaraş, Malatya, Gaziantep ve Hatay'da bin 456 iş yerinin bu yıl hizmete sunulacağını, gelecek yıl ise 1.300'den fazla iş yerinin daha tamamlanacağını kaydetti.
Yerel Kalkınma Hamlesi kapsamında şehirlerin ekonomik potansiyellerine uygun yatırımların desteklendiğini ifade eden Kacır, 2026 çağrısında 446 milyar lira büyüklüğünde 816 proje başvurusu alındığını belirtti.
“KOBİ'lerimize 69,3 Milyar Lira Finansman Sağladık”
Teknoloji girişimciliğinin Türkiye'nin ekonomik büyümesinde önemli bir yere sahip olduğunu vurgulayan Kacır, teknoloji girişimlerine yapılan sermaye yatırımlarının son beş yılda 10 kat artarak 5,7 milyar dolara ulaştığını açıkladı.
KOSGEB aracılığıyla son bir yılda 52 bin 47 KOBİ'ye toplam 69 milyar 359 milyon lira finansman sağlandığını belirten Kacır, girişimcilik, kapasite geliştirme ve küresel rekabetçilik programlarıyla işletmelerin büyümesinin desteklendiğini söyledi.
İmalat sanayisinde istihdamı korumaya yönelik uygulamalara da değinen Kacır, yıl başından bu yana kayıtlı istihdamın 79 bin kişi artırıldığını bildirdi. Tekstil, hazır giyim, deri ve mobilya sektörlerinde istihdamını koruyan işletmelere çalışan başına aylık 3 bin 500 lira destek verildiğini aktardı.
“Yeşil ve Dijital Dönüşüm İçin Yeni Finansman Sağlıyoruz”
Sanayinin yeşil ve dijital dönüşümünü hızlandırmak amacıyla yürütülen programları değerlendiren Kacır, Yeşil Dönüşüm Programı kapsamında 8,7 milyar lira yatırım büyüklüğüne sahip 20 projenin desteklendiğini açıkladı. Ayrıca 160 milyar liralık 159 projenin değerlendirme sürecinin bu yıl tamamlanacağını bildirdi.
Türkiye Yeşil Sanayi Projesi kapsamında 1.987 KOBİ'nin çatısında 540 megavatlık güneş enerjisi kurulumunun sağlandığını belirten Kacır, 34 OSB'nin Yeşil OSB olarak tescillendiğini ifade etti.
Dijital Dönüşüm Programı kapsamında ise modernizasyon, robotik, veri yönetimi ve verimlilik odaklı 42 projeye 13 milyar lira destek sağlandığını kaydetti. Yeşil ve dijital dönüşüm yatırımları için Dünya Bankası iş birliğiyle 485 milyon dolar tutarında uygun koşullu finansman sunulduğunu da sözlerine ekledi.
Kacır, sunumunda bilimsel araştırmalar, patent ve fikrî mülkiyet hakları, uluslararası iş birlikleri, standardizasyon, test ve belgelendirme çalışmaları ile bilim insanlarına yönelik destekler hakkında da bilgi verdi.
TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı. Toplantıda Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile KOSGEB, TÜBİTAK, Türk Standardları Enstitüsü (TSE), Türk Patent ve Marka Kurumu, Türkiye Bilimler Akademisi, Türkiye Uzay Ajansı ve bölge kalkınma idarelerinin 2027 yılı bütçeleri, kesin hesapları ve Sayıştay raporları ele alındı.
