Uluslararası Yatırımcılar Derneği (YASED), COP31 kapsamında Birleşmiş Milletler Pavilyonu’nda gerçekleştirdiği panelde Genişletilmiş Üretici Sorumluluğu (GÜS), geri dönüştürülmüş içerik gereklilikleri ve dijital izlenebilirlik yükümlülüklerini uluslararası şirketler ve teknoloji sağlayıcılarının perspektifinden değerlendirdi. Panelde, mevcut çözümlerin uygulamaya hazır olduğu; bunların yaygınlaştırılması için güçlü bir GÜS sistemi, ortak veri standartları ve değer zinciri genelinde iş birliği gerektiği öne çıktı.
Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31 çerçevesinde Antalya Mavi Bölge’deki Birleşmiş Milletler Pavilyonu’nda gerçekleştirilen “Navigating EPR Mandates and Recycled Content: Diagnosing Circular Supply Chain Bottlenecks from Policy to Technological Execution” başlıklı panelin moderatörlüğünü YASED Genel Sekreteri Serkan Valandova yaptı. Panelde YASED Sürdürülebilir Kalkınma Çalışma Grubu Başkanı ve Unilever PTAB/MET Bölgesi Kurumsal İlişkiler ve İletişim Direktörü Ebru Şenel Erim, SAP Küresel Sürdürülebilirlik Başkanı Matthias Medert ile Honeywell Proses Teknolojileri Baş Teknoloji Sorumlusu ve Baş Sürdürülebilirlik Sorumlusu Amanda Hickman konuşmacı olarak yer aldı.
Valandova: “Çözümler hazır”
Panelin açılışında genişletilmiş üretici sorumluluğunun artık yaygın bir politika aracına dönüştüğünü ve geri dönüştürülmüş içerik gerekliliklerinin bağlayıcı hâle geldiğini belirten YASED Genel Sekreteri Serkan Valandova, dijital izlenebilirlik yükümlülüklerinin de giderek daha görünür ve zorunlu bir nitelik kazandığını ifade etti. Valandova, bu gelişmelerin sanayilerin çalışma biçiminden ürün tasarımına, atık yönetiminden malzeme tedarikine kadar birçok alanı yeniden şekillendirdiğini belirterek, ülkelerdeki düzenlemelerin ve yatırım ihtiyaçlarının değiştiğini, yeşil yatırımların ise stratejilerin ayrılmaz bir parçası hâline geldiğini söyledi.
Türkiye’nin 2024-2028 Uluslararası Doğrudan Yatırım Stratejisi’nin altı temel bileşeninden birinin iklim dostu UDY olduğunu hatırlatan Valandova, panelin sonunda şu değerlendirmeyi yaptı: “Çözümler hazır. Son on yıldır bu konuları konuşuyoruz. Çözümler mevcut; ihtiyaç duyulan yalnızca daha iyi düzenlemeler ve daha güçlü iş birliği. Bunları zaten uyguluyoruz. COP, iyi uygulamaların yaygınlaştırılması için doğru platform.”
Erim: “İyi tasarlanmış zorunlu GÜS sistemlerini destekliyoruz”
Unilever’in yaklaşık 200 ülkedeki faaliyetlerinden elde ettiği deneyimi paylaşan Ebru Şenel Erim, GÜS sistemlerinin tasarımdan toplamaya, ayrıştırmadan izlenebilirliğe ve geri dönüştürülmüş malzeme kullanımına kadar tüm aşamaları destekleyen bir yapı sunduğunu vurguladı. Türkiye’deki potansiyele dikkat çeken Erim, “Her gün çok sayıda malzeme atıyoruz. Peki, ürünlerimizde kullandığımız geri dönüştürülmüş malzemeleri neden Avrupa’dan ithal ediyoruz?” sorusunu gündeme getirerek şu ifadeleri kullandı:
“İyi tasarlanması şartıyla zorunlu GÜS sistemlerini küresel ölçekte kesinlikle destekliyoruz. Türkiye, Sıfır Atık, depozito iade sistemi ve Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ve Eylem Planı gibi güçlü politika ve kurumsal temellere sahip. Bu nedenle üzerine inşa edilebilecek önemli bir fırsat bulunuyor. YASED raporu, yeni bir sistem kurmak yerine mevcut unsurların, özellikle izlenebilirlik, toplama altyapısı, kalite standartları ve doğrulama süreçlerinin güçlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor. Rapor, Türkiye’nin GÜS sistemini değişen uluslararası düzenlemelere yanıt verecek şekilde geliştirmeye hazır olduğunu gösteriyor. Üreticilerin de sistemi desteklediğini görüyoruz.”
Geri dönüştürülmüş içerik düzenlemelerinin Türkiye için taşıdığı öneme değinen Erim, bu sürecin yalnızca şirketlerin hedef belirlemesiyle sınırlı olmadığını, kapsamlı bir ekosistem oluşturmayı gerektirdiğini belirtti. Türkiye’nin güçlü üretim altyapısı ve Avrupa değer zincirleriyle yakın ilişkileri sayesinde bu dönüşümde önemli bir konumda bulunduğunu ifade eden Erim, sözlerini şöyle sürdürdü:
“YASED’in politika raporuna göre Türkiye’nin AB’ye ihracatının 75,5 milyar dolarlık bölümü, değişen geri dönüştürülmüş içerik düzenlemelerinden etkilenebilecek ürün gruplarını kapsıyor. Bu durumu yalnızca düzenleyici bir risk olarak değil, Türkiye’nin rekabetçi ve döngüsel bir üretim merkezi olarak konumunu güçlendirecek bir fırsat olarak değerlendirmek istiyorum.”
Medert: “Ürün yaşam döngüsünde güvenilir veri, izlenebilirliğin temelidir”
SAP Küresel Sürdürülebilirlik Başkanı Matthias Medert, küresel tedarik zincirlerinin dönüşümünde izlenebilirliğin kritik bir gereklilik hâline geldiğini belirterek, Dijital Ürün Pasaportu gibi düzenlemelerin şirketlere uyumun ötesinde stratejik değer yaratma fırsatı sunduğunu ifade etti.
Medert, ürün yaşam döngüsü boyunca şeffaflık ve güven sağlanabilmesi için şirketlerin öncelikle dağınık verilerini yapılandırarak birbirine bağlaması ve güvenilir bir veri altyapısı oluşturması gerektiğini söyledi. Bunun ardından birinci kademe tedarikçilerin ötesine geçilerek tüm değer zincirini kapsayan veri paylaşımının sağlanması ve fiziksel ürünlerin dijital kimlikleriyle eşleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Türkiye gibi küresel tedarik zincirlerinde önemli bir yere sahip ekonomilerde izlenebilirliğin giderek rekabet avantajı sağlayan bir unsur olacağına dikkat çeken Medert, şu değerlendirmede bulundu:
“Döngüsel ve düşük karbonlu ekonomiye geçişte yalnızca malzemelerin değil, bilginin de kesintisiz akması gerekiyor. Malzemelerin ne olduğunu, nereden geldiğini ve hangi ürünlerde kullanıldığını gösteren, malzemelerle birlikte hareket eden bir bilgi altyapısına ihtiyacımız var. Bilgi akışındaki kesintiler güveni de zedeliyor. İzlenebilirlik, sürdürülebilirlik iddialarını doğrulanabilir verilere, hedefleri ölçülebilir sonuçlara ve kararları operasyonel süreçlere dönüştüren temel unsurdur. Veri odaklı izlenebilirlik, şirketlerin hem pazara erişimini hem de uzun vadeli rekabet gücünü destekleyen kritik bir yetkinlik olacaktır.”
Hickman: “Teknoloji hazır”
Honeywell Proses Teknolojileri Baş Teknoloji Sorumlusu ve Baş Sürdürülebilirlik Sorumlusu Amanda Hickman, Türkiye’nin geri dönüştürülmüş içerik alanındaki güçlü politika ve çerçevesiyle küresel ölçekte öncü ülkeler arasında yer almasından duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Dünyadaki atık plastiklerin yalnızca yaklaşık yüzde 9’unun geri dönüştürüldüğünü hatırlatan Hickman, şu ifadeleri kullandı:
“Kimyasal geri dönüşüm teknolojilerini birlikte kullanarak atık plastiklerin çok daha büyük bir bölümünü geri dönüşüm sürecine kazandırabiliyoruz. Bu yaklaşım, bugün geri dönüştürülebilen yüzde 9’luk oranı potansiyel olarak yüzde 90’a çıkarabilir. Bu, dönüştürücü bir gelişme. Teknoloji hazır; ancak bu potansiyeli gerçeğe dönüştürmek için hepimizin bir ekosistem içinde buluşması gerekiyor.”
Honeywell’in UpCycle Process teknolojisinin dünyadaki ilk uygulamalarının Türkiye’de Biotrend ile sürdüğünü belirten Hickman, dönüşümün önündeki temel engellerin toplama ve ayrıştırma altyapısı ile güvenilir, uzun vadeli ve öngörülebilir alım anlaşmaları ve talep sinyalleri olduğunu kaydetti. Hickman ayrıca ürün bazında karbon muhasebesi için ortak bir küresel çerçeveye, uzun vadeli istikrarlı standartlara ve öncü teknolojilere yatırım yapılmasına ihtiyaç duyulduğunu vurguladı.
Önümüzdeki 5 yıl için tek dilek
