Uluslararası Katılımlı Ulusal Tütün Kontrolü Kongresi’nin açılışı, bilim dünyası, kamu kurumları ve sivil toplum temsilcilerinin geniş katılımıyla Elazığ’da gerçekleştirildi. Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği tarafından düzenlenen kongre, 3 Haziran’da başlayan eğitim programlarının ardından 5 Haziran’da yapılan resmi açılış töreniyle devam etti.
“Tütünle mücadele, bu ülkenin geleceğine karşı sorumluluğumuzdur”
Açılışta konuşan Dernek Başkanı ve Kongre Eş Başkanı Prof. Dr. Yasemin Açık, yaklaşık 40 yıldır sürdürülen tütünle mücadele çalışmalarının yalnızca mesleki bir görev değil, aynı zamanda güçlü bir vicdan ve toplumsal sorumluluk bilinciyle yürütüldüğünü ifade etti. Açık, bu mücadelenin merkezinde halk sağlığını korumanın yanı sıra çocuklara, ailelere ve ülkenin geleceğine karşı duyulan derin sorumluluğun yer aldığını vurguladı.
Elazığ’da başlayan 40 yıllık mücadele
Prof. Dr. Açık, tütünle mücadele sürecinin köklerinin Elazığ’a uzandığını belirterek, 1980’li yılların ikinci yarısında Erol Sezer ve çalışma arkadaşlarıyla birlikte bu alandaki ilk adımları attıklarını söyledi. O dönemlerde Dünya Sağlık Örgütü’nün bile henüz kapsamlı bir tütün kontrol birimine sahip olmadığını hatırlatan Açık, Elazığ’da yakılan ilk kıvılcımın zamanla ulusal bir mücadeleye dönüştüğünü dile getirdi.
Yasa süreci ve savunuculuk çalışmaları
Açık, 1991 yılında TBMM’de kabul edilmesine rağmen veto edilen 3694 sayılı yasa sürecinde yoğun savunuculuk yürüttüklerini ifade etti. Bu kapsamda Elazığ’dan milletvekillerine, bakanlara ve karar vericilere binlerce faks gönderilerek kamuoyu oluşturulduğunu aktardı.
1993 yılında kurulan Sağlığı Geliştirme ve Sigara ile Mücadele Derneği’nin yalnızca farkındalık çalışmaları yürüten bir yapı olmadığını belirten Açık, aynı zamanda bilimsel üretim, politika geliştirme ve saha çalışmalarını birlikte yürüten bir merkez haline geldiğini söyledi.
1994’te düzenlenen Sigara ile Mücadele Karikatür Yarışması ve 1996’da yürürlüğe giren 4207 sayılı Kanun’un yasalaşma sürecine verilen katkılar da konuşmada yer aldı. Açık, bu yasanın uygulanmasının da yakından takip edildiğini ve Elazığ’da dumansız alanların yaygınlaştırılması için yerel düzeyde önemli kararlar alındığını ifade etti.
“Denetimler daha güçlü ve tavizsiz olmalı”
Tütün kontrolünde Türkiye’nin önemli ilerlemeler kaydettiğini belirten Açık, 4207 sayılı Kanun, ulusal tütün kontrol programları, MPOWER yaklaşımı ve dumansız hava sahası uygulamalarının bu sürecin temel yapı taşları olduğunu söyledi. Ancak denetimlerin daha kararlı, güçlü ve tavizsiz şekilde sürdürülmesi gerektiğinin altını çizdi.
Açılışın ardından “Türkiye’de Tütün Kontrolünün 30 Yılı (1996-2026)” başlıklı konferans gerçekleştirildi. Oturumlarda 4207 sayılı Kanun’un yasalaşma süreci, yapılan değişiklikler ve tütün kontrol politikalarının gelişimi detaylı şekilde ele alındı.
Eski milletvekilleri ve akademisyenler, sürecin tarihsel ve politik boyutlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
İlerleyen oturumlarda tütün kontrolünün hukuki yönü masaya yatırıldı. Sigara kaynaklı hastalıklarda tazminat süreçleri, dumansız hava sahasının uygulanmasında yaşanan sorunlar ve vatandaş hakları gibi konular uzman hukukçular ve savcılar tarafından ele alındı.
400 katılımcı, 120’den fazla konuşmacı
“Tütünsüz ve Nikotinsiz Gelecek İçin 30 Yıl: Kanıt, Politika ve Eylem” temasıyla düzenlenen kongre, yaklaşık 400 katılımcı ve 120’den fazla konuşmacıyı bir araya getiriyor. Etkinlik, ulusal ve uluslararası birçok bilim insanının katılımıyla çok disiplinli bir platform sunuyor.
Genç liderler ve sağlık eğitimleri
Kongrenin ilk günlerinde tütün kullanımının epidemiyolojisi, endüstri stratejileri ve bağımlılıkla mücadele yöntemleri ele alındı. Johns Hopkins Üniversitesi Halk Sağlığı Okulu ve Vital Strategies iş birliğiyle düzenlenen genç liderlik programına 60 genç katılırken, Sağlık Bakanlığı destekli eğitim programında 70 sağlık çalışanı yer aldı.
7 Haziran’a kadar devam edecek
Kongre, farklı disiplinlerden ulusal ve uluslararası uzmanların katılımıyla 7 Haziran’a kadar devam edecek ve tütün kontrolü alanında bilimsel bilgi paylaşımına ev sahipliği yapmayı sürdürecek.
