İstanbul’daki Rami Kütüphanesi, IFLA 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde 27 ülkeden 62 projenin arasından dünya birinciliğine ulaştı. Tarihi Rami Kışlası’nın sürdürülebilirlik, kültürel miras ve toplumsal yaşam ekseninde yeniden işlevlendirilmesini konu alan proje, “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde ödüle layık görüldü.
Türkiye’nin sürdürülebilir kütüphanecilik alanındaki önemli projelerinden Rami Kütüphanesi, uluslararası bir başarıya imza attı. Kültür ve Turizm Bakanlığına bağlı olarak faaliyet gösteren kütüphane, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde “Büyük Ölçekli Proje” kategorisinde dünya birincisi oldu.
IFLA’nın Çevre, Sürdürülebilirlik ve Kütüphaneler Bölümü (ENSULIB) tarafından bu yıl 11’incisi gerçekleştirilen yarışmaya 27 ülkeden 62 proje başvurdu. Değerlendirmelerin ardından 26 proje uzun listeye kalırken, iki kategoride toplam 7 proje finale yükseldi. Rami Kütüphanesi, final aşamasında Çin’den Jinjiang Kütüphanesi ve İrlanda’dan Munster Teknoloji Üniversitesi Kütüphanesi ile birlikte dünyanın en iyi üç projesi arasında yer aldı ve kategorisinin birincisi seçildi.
Tarihi yapı sürdürülebilir yaşam alanına dönüştürüldü
Rami Kütüphanesinin ödüle uzanan projesi, 19. yüzyıldan kalma tarihi Rami Kışlası’nın iklim dirençli ve sürdürülebilir bir kamusal alana dönüştürülmesini kapsıyor. 1826-1828 yıllarında inşa edilen Rami Kışlası, kapsamlı restorasyon ve yeniden işlevlendirme çalışmalarının ardından 2023 yılında kütüphane olarak hizmet vermeye başladı.
Dönüşüm sürecinde tarihi yapının yıkılması yerine korunması ve yeniden kullanılması esas alındı. Yaklaşık 36 bin metrekarelik tarihi yapı dokusu korunurken, geleneksel yapım teknikleri ve özgün doğal malzemelerden yararlanıldı. Böylece tarihi miras, çağdaş kütüphanecilik hizmetleri ve çevresel sürdürülebilirlik anlayışıyla bir araya getirildi.
Rami Kütüphanesi bugün 36 bin metrekare kapalı alanı, 51 bin metrekare yeşil alanı, yaklaşık 2 milyon kitaplık koleksiyonu ve 4 bin 200 kişilik oturma kapasitesiyle İstanbul’un önemli kültür ve bilgi merkezlerinden biri olarak hizmet veriyor.
Bakan Ersoy: “Ülkemize büyük bir gurur yaşattı”
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Rami Kütüphanesinin elde ettiği uluslararası başarıyı sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla duyurdu.
Ersoy, paylaşımında, “Rami Kütüphanemiz, Uluslararası Kütüphane Dernekleri ve Kurumları Federasyonu (IFLA) tarafından düzenlenen 2026 Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde dünyanın en iyi yeşil kütüphanesi seçilerek birincilik ödülünün sahibi oldu.” ifadelerini kullandı.
Tarihi Rami Kışlası’nın çevre dostu yaklaşım ve güçlü yeşil altyapıyla modern bir kütüphaneye dönüştürüldüğünü belirten Ersoy, “Tarihî mirasımızı koruyarak geleceğin kütüphanelerini inşa etme vizyonumuzun uluslararası alanda takdir görmesinden büyük bir mutluluk duyuyoruz.” değerlendirmesinde bulundu.
Sürdürülebilirlik yapının tamamına yayıldı
Rami Kütüphanesinin ödül almasında yalnızca enerji verimliliği değil, sürdürülebilirliğin çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel boyutlarının birlikte ele alınması etkili oldu.
Kütüphanenin çevresinde bulunan 696 ağaç ve 99 bin çalı ile biyolojik gölet ve sazlık alanlar, bölgedeki biyolojik çeşitliliğin desteklenmesine katkı sağlıyor. Çatıdan toplanan yağmur suları peyzaj sulamasında ve rezervuarlarda yeniden kullanılırken, LED aydınlatmalar, düşük tüketimli ekipmanlar, sensör sistemleri ve güneş enerjisi uygulamalarıyla enerji tüketiminin azaltılması hedefleniyor.
Atıkların kaynağında ayrıştırılması, tehlikeli atıkların ayrı yönetilmesi ve tek kullanımlık plastiklerin azaltılması da kütüphanenin sürdürülebilirlik uygulamaları arasında bulunuyor. Kurum içi süreçlerin dijitalleştirilmesiyle kaynak kullanımının azaltılması da amaçlanıyor.
Kütüphane bünyesindeki Kitap Şifahanesi ise yazma ve basma eserlerin korunmasına yönelik çalışmalarıyla kültürel mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunuyor. Rami Kütüphanesi ayrıca Türkiye’nin ilk Biosphere sertifikalı kütüphanesi olmasının yanı sıra Sıfır Atık ve Yeşil Enerji belgelerine de sahip.
IFLA’dan Rami Kütüphanesine övgü
Ödül töreni, Güney Kore’nin Busan kentinde düzenlenen 90. IFLA Dünya Kütüphane ve Bilgi Kongresi kapsamında gerçekleştirildi. Türkiye adına final sunumunu Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürü Taner Beyoğlu yaptı. Birincilik ödülünü Beyoğlu ile Rami Kütüphanesi Müdürü Ali Çelik, IFLA Genel Sekreteri Sharon Memis’in elinden aldı.
Memis, ödül töreninde yaptığı değerlendirmede Rami Kütüphanesinin sürdürülebilirliği yalnızca çevresel açıdan ele almadığını vurguladı. Projenin çevresel, sosyal, kültürel ve eğitsel unsurları hem mekânlara hem de kütüphane programlarına taşıyan bütüncül yaklaşımının öne çıktığını belirten Memis, Rami Kütüphanesini uluslararası ölçekte örnek bir yeşil kütüphane olarak nitelendirdi.
8,2 milyondan fazla ziyaretçi ağırladı
Rami Kütüphanesi, 2023 yılında hizmete açılmasından 2025 yılı sonuna kadar 8,2 milyondan fazla ziyaretçiyi ağırladı. Aynı dönemde sürdürülebilirlik, sağlık, teknoloji, psikoloji ve sosyal bilimler gibi farklı alanlarda 8 bin 360 etkinlik ile yaklaşık 3 bin atölye ve eğitim programı düzenlendi.
Kütüphane ayrıca kamu kurumları, sivil toplum kuruluşları ve farklı paydaşlarla iş birlikleri kapsamında 4 bin 500 programa ev sahipliği yaptı. Üç yıllık süreçte 1.611 okul ve 325 farklı kurum da Rami Kütüphanesindeki etkinliklere katıldı.
Toplumsal dayanıklılığı da destekliyor
Rami Kütüphanesinin sürdürülebilirlik yaklaşımı çevresel uygulamalarla sınırlı kalmıyor. Engelsiz Yaşam Merkezi, farklı yaş gruplarına yönelik hizmetler, 7 gün 24 saat kullanım imkânı ve afet dönemlerinde güvenli toplanma alanı işleviyle kütüphanenin toplumsal dayanıklılık rolünü güçlendiriyor.
İklim okuryazarlığı çalışmaları, çevre temalı bilgi hizmetleri, eğitimler ve uygulamalı atölyeler de kullanıcıların sürdürülebilirlik konusunda bilinçlenmesine katkı sağlıyor.
Rami Kütüphanesinin IFLA Yeşil Kütüphane Ödülleri’nde elde ettiği birincilik, tarihi yapıların korunarak sürdürülebilir ve erişilebilir kamusal alanlara dönüştürülmesine yönelik Türkiye’deki yaklaşımın uluslararası alandaki görünürlüğünü artırırken, yeşil kütüphanecilik konusunda da Türkiye’yi küresel ölçekte öne çıkardı.
