Türkiye’nin yüksek katma değerli üretim alanlarından biri olan mücevher sektörü, ihracat potansiyelini artırmak ve küresel pazarlardaki rekabet gücünü yeniden güçlendirmek için iki temel düzenleme talep ediyor. Altın ithalatına uygulanan kota ile mücevher ithalatındaki ek verginin sektörün üretim ve ihracat faaliyetlerini sınırlandırdığını belirten Mücevher İhracatçıları Birliği (MİB) Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Özcan, gerekli düzenlemelerin yapılması durumunda Türkiye’nin 20 milyar doların üzerinde mücevher ihracatına ulaşabileceğini söyledi.
2025 yılında 13,4 milyar dolarlık ihracat gerçekleştiren sektör, 2026 yılında da uluslararası pazarlardaki konumunu korumaya çalışırken artan maliyetler ve mevzuat kaynaklı sorunlarla karşı karşıya. Özcan, kota ve ek vergi uygulamalarının ham maddeye erişimden üretim kapasitesine, istihdamdan uluslararası ticarete kadar birçok alanda olumsuz sonuçlar doğurduğuna dikkat çekti. Sektörün yeniden büyüme ivmesi kazanabilmesi için altın ithalatındaki kotanın kaldırılması, ek verginin yeniden düzenlenmesi ve gümrük süreçlerinin kolaylaştırılması gerektiğini vurguladı.
Türk mücevher sektörünün ihracat performansı son yıllarda önemli bir büyüklüğe ulaştı. 2020 yılında 6,7 milyar dolar olan ihracat, 2021 yılında 11 milyar dolara, 2022 yılında 10,2 milyar dolara ve 2023 yılında 13,6 milyar dolara çıktı. 2024 yılında 13 milyar dolar olarak kaydedilen ihracat, 2025 yılında 13,4 milyar dolara yükseldi. 2026 Ocak-Ekim döneminde ise sektörün ihracatı 8 milyar dolara yaklaştı. Mevcut potansiyelin daha yüksek rakamlara taşınabileceğini belirten Özcan, sektörün önündeki yapısal sorunlara ilişkin değerlendirmelerde bulundu.
Kota Uygulaması Üretim ve İhracatın Önünde Engel Oluşturuyor

Altın ithalatına 2023 yılında getirilen kota uygulamasının mücevher sektörünün uluslararası rekabetçiliğini zayıflattığını ifade eden MİB Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Özcan, düzenlemenin ham madde tedarikinin yanı sıra gümrük süreçlerinde de çeşitli sorunlara yol açtığını belirtti. Kota nedeniyle Türkiye'deki altın fiyatları ile uluslararası piyasalar arasında dönem dönem kilogram başına 10 bin dolara varan farklar oluştuğunu hatırlatan Özcan, bu durumun üreticilerin maliyetlerini ve ihracat kabiliyetini doğrudan etkilediğini söyledi.
Altının sektörün temel ham maddesi olduğunu vurgulayan Özcan, uluslararası piyasa fiyatlarından ham madde temin edilememesinin Türk üreticilerinin küresel pazarlardaki rekabet gücünü azalttığını dile getirdi. Fiyat farklılıklarının bazı usulsüzlükleri beraberinde getirmesi üzerine gümrük kontrollerinin de sıkılaştırıldığını kaydeden Özcan, daha önce birkaç saat içinde tamamlanan ihracat işlemlerinin bir dönem 15-20 güne kadar uzadığını aktardı. Yetkili ayar evleri ve teknik düzenlemeler sayesinde sorunların bir bölümünün giderildiğini ancak mevzuattan kaynaklanan engellerin sürdüğünü belirten Özcan, “Altın ithalatındaki kota uygulamasının tamamen kaldırılmasını ve gümrük işlemlerinin 2023 öncesindeki işleyişine dönmesini istiyoruz.” dedi.
Kota, Uluslararası Alıcıların Türkiye'ye Yönelik Güvenini Etkiliyor
Kota uygulamasının yalnızca üreticileri değil, Türkiye ile ticaret yapan uluslararası alıcıları da etkilediğine işaret eden Özcan, altın fiyatlarındaki belirsizliğin uzun vadeli sipariş ve sözleşmelerin önünde engel oluşturduğunu söyledi. Türkiye ile dünya piyasaları arasındaki fiyat farkının bugün büyük ölçüde kapanmış olmasına rağmen kota uygulamasının devam etmesinin geleceğe yönelik öngörülebilirliği azalttığını ifade etti.
Özellikle çok sayıda mağazaya sahip uluslararası zincirlerin, sipariş verdikleri ürünlerin ham madde maliyetlerini önceden hesaplamak istediğini belirten Özcan, fiyat belirsizliği nedeniyle bazı firmaların sözleşmelerini iptal ettiğini kaydetti. Özcan, “Kota uygulamasının sona ermesi, yalnızca üretim ve tedarik süreçlerindeki sorunları gidermekle kalmayacak, aynı zamanda uluslararası alıcıların Türkiye'ye duyduğu güveni de yeniden güçlendirecek.” değerlendirmesinde bulundu.
Ek Vergi Türkiye'nin Bölgesel Ticaret Merkezi Konumunu Zedeliyor

Mücevher ithalatına uygulanan ek verginin sektörün ihracat performansı üzerindeki etkilerine de değinen Özcan, verginin toplam fatura tutarı üzerinden hesaplanmasının uluslararası ticaret yapan firmalar açısından önemli bir maliyet yarattığını belirtti. Mücevher sektöründe katma değerin ağırlıklı olarak tasarım ve işçilikten oluştuğunu hatırlatan Özcan, mevcut vergi uygulamasının altının toplam değerini de kapsamasının Türkiye'nin bölgesel ticaret merkezi olma konumunu olumsuz etkilediğini söyledi.
Önceki dönemde dünyanın farklı ülkelerinden gelen alıcıların Türkiye'de hem yerli üreticilerin ürünlerine hem de çevre ülkelerden tedarik edilen mücevherlere ulaşabildiğini ifade eden Özcan, bu yapının Türkiye'yi önemli bir ticaret noktası haline getirdiğini belirtti. Ek vergi sonrasında söz konusu ticaret hacminin daraldığını ve ihracat kayıplarının yaşandığını kaydeden Özcan, “Ek verginin mevcut şekliyle uygulanması, Türkiye'nin uluslararası mücevher ticaretindeki avantajını zayıflatıyor. Bölgesel bir merkez olma özelliğimizi korumak için bu uygulamanın yeniden ele alınması gerekiyor.” dedi.
Yeniden İhracata Konu Olan Ürünlere Vergi Muafiyeti Talebi
Ek vergi uygulamasının değiştirilmesine yönelik somut önerilerinin bulunduğunu belirten Özcan, öncelikli taleplerinin verginin kaldırılması veya yalnızca işçilik bedeli üzerinden hesaplanması olduğunu ifade etti. Bunun yanı sıra, ihracat amacıyla Türkiye'ye getirilen ürünlerin ek vergiden muaf tutulması ya da bu ürünlere uygulanan vergi yükünün azaltılması gerektiğini vurguladı.
Türkiye'de iç piyasaya sunulacak ürünlerle yeniden ihraç edilmek üzere getirilen ürünlerin farklı değerlendirilmesi gerektiğine dikkat çeken Özcan, “İthal edilerek yeniden ihraç edilen ürünlerin de iç piyasada tüketilecek ürünlerle aynı vergi yüküne tabi tutulması, doğrudan ihracat faaliyetlerimizi olumsuz etkiliyor. Hedefimiz Türkiye'ye daha fazla uluslararası alıcı çekmek, ticaret hacmini büyütmek ve ülkemizin mücevher sektöründeki merkez konumunu güçlendirmek.” ifadelerini kullandı.
Üretim Kapasitesi ve İstihdamda Gerileme Yaşandı
Türkiye'de yaklaşık 25 bin firmanın faaliyet gösterdiği mücevher sektörünün geçmişte 250 bin kişiye istihdam sağladığını belirten Özcan, son yıllarda uygulamaya alınan düzenlemelerin sektörün üretim ekosistemi üzerinde ciddi baskı oluşturduğunu söyledi. Kota uygulamasının ardından firma faaliyetlerinde ve istihdamda kayıplar yaşandığını ifade eden Özcan, bu gerilemenin yüzde 30-40 seviyelerine ulaştığını tahmin ettiklerini dile getirdi.
Türkiye'nin geçmişte dünyanın en büyük üç mücevher üreticisi arasında bulunduğunu hatırlatan Özcan, tasarım, kalite, teknoloji ve pazarlama alanlarında güçlü bir üretim altyapısına sahip olunduğunu vurguladı. Özellikle Dubai başta olmak üzere farklı ülkelerden Türkiye'ye önemli yatırımlar geldiğini belirten Özcan, yaşanan daralmanın bu yatırım ortamını da etkilediğini kaydetti.
Buna karşın Türkiye'nin köklü kuyumculuk geleneğinin ve üretim altyapısının hâlâ güçlü olduğunu ifade eden Özcan, “Sektörümüzün sahip olduğu birikim ve üretim kabiliyeti devam ediyor. Gerekli düzenlemeler yapıldığında kaybettiğimiz üretim gücünü yeniden kazanabilir, yabancı yatırımların önemli bir bölümünü Türkiye'ye çekebiliriz.” diye konuştu.
Mücevher İhracatında 20 Milyar Doların Üzerinde Hedef
Kilogram başına yaklaşık 4 bin 500 dolarlık ihracat değeriyle mücevher sektörünün Türkiye'nin en yüksek katma değerli üretim alanları arasında bulunduğunu belirten Özcan, sektörün mevcut altyapısının çok daha yüksek ihracat rakamlarına ulaşabilecek kapasitede olduğunu söyledi.
Türk mücevher üretiminin yalnızca altın işlemeye dayanmadığını; tasarım, teknoloji, ustalık ve pazarlama kabiliyetlerinin bir araya gelmesiyle yüksek katma değer oluşturduğunu vurgulayan Özcan, geçmişte ulaşılan üretim seviyelerine yeniden çıkılması halinde 20 milyar doların üzerinde ihracat gerçekleştirilebileceğini ifade etti.
Özcan, bu hedefe ulaşılabilmesi için öncelikle altın ithalatındaki kotanın kaldırılması, mücevher ithalatına uygulanan ek verginin yeniden düzenlenmesi ve gümrük mevzuatından kaynaklanan sorunların giderilmesi gerektiğini belirterek, “Türkiye'nin mücevher sektöründe güçlü bir üretim ekosistemi bulunuyor. Gerekli adımlar atıldığında sektörümüz kayıplarını kısa sürede telafi edebilir ve ihracatını önemli ölçüde artırabilir.” dedi.
Uluslararası Mücevher Alıcıları Jewellery Antalya'da Buluşacak
Mücevher İhracatçıları Birliği'nin ihracatı artırmak amacıyla uluslararası fuar ve alım heyeti organizasyonlarına yönelik çalışmalarını sürdürdüğünü belirten Özcan, 7-9 Ocak 2027 tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek Jewellery Antalya'nın sektör için önemli bir ticari buluşma noktası olacağını söyledi.
Organizasyon kapsamında farklı ülkelerden seçilecek uluslararası mücevher alıcılarının Türk üreticilerle bir araya getirileceğini ifade eden Özcan, etkinliğin yalnızca ürün tanıtımına değil, kalıcı ticari ilişkilerin kurulmasına da katkı sağlamasını hedeflediklerini belirtti. Uluslararası satın almacıların titizlikle belirlendiğini kaydeden Özcan, Türk firmalarının normal koşullarda erişmekte zorlandığı büyük ölçekli alıcılarla doğrudan görüşme imkânı bulacağını dile getirdi.
Beş Uluslararası Merkezde Ticaret Heyeti Düzenlenecek
Uluslararası fuarlarda artan maliyetlerin ve küresel talepteki daralmanın katılımcı ve ziyaretçi sayılarını etkilediğine dikkat çeken Özcan, yeni dönemde hedef pazarlara doğrudan erişim sağlayacak ticaret heyeti organizasyonlarına ağırlık vereceklerini açıkladı.
2019 yılında Miami'de gerçekleştirilen ticaret heyetinde Türk üreticilerin Amerika ve Güney Amerika'dan gelen alıcılarla buluşturulduğunu ve başarılı sonuçlar elde edildiğini hatırlatan Özcan, pandemi nedeniyle ara verilen bu modelin yeniden hayata geçirilmesinin planlandığını söyledi.
Yeni dönemde Avrupa'da üç, Amerika kıtasında bir ve Asya'da bir olmak üzere toplam beş farklı merkezde ticaret heyeti düzenlemeyi hedeflediklerini belirten Özcan, her organizasyonda bölgenin önde gelen 400-500 alıcısını 35-40 Türk firmasıyla buluşturmayı planladıklarını ifade etti. Özcan, bu organizasyonlarla Türk mücevher sektörünün uluslararası pazarlardaki görünürlüğünü ve ticari etkinliğini yeniden artırmayı amaçladıklarını kaydetti.





