Türkiye'nin dünya lideri olduğu kuru incir sektöründe yeni sezon öncesi önemli bir istişare toplantısı gerçekleştirildi. Yıllık yaklaşık 400 milyon dolar döviz girdisi sağlayan kuru incirin üretimden ihracata uzanan yolculuğunun daha sağlıklı yürütülmesi amacıyla Aydın'da düzenlenen "İncir Zirvesi", sektörün tüm paydaşlarını ilk kez bu kapsamda aynı masa etrafında buluşturdu. Toplantıda, sürdürülebilir ihracatın temelinin üretim aşamasında atıldığı vurgulanırken, kaliteli ürünün bahçede seçilip doğru şekilde ayıklanmasının önemine dikkat çekildi.
2026/27 sezonu öncesinde gerçekleştirilen zirve, Aydın Valisi Dr. Osman Varol'un başkanlığında İncir Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü Sarılop Toplantı Salonu'nda yapıldı. Toplantıda üretimden ihracata kadar yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri kapsamlı şekilde değerlendirildi.
Kamu kurumları, yerel yönetimler, üretici birlikleri, oda ve borsalar, araştırma kuruluşları ile ihracatçıların katıldığı zirvede, Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu, milletvekilleri, sektör temsilcileri ve Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Yusuf Gabay da yer aldı.
Toplantıda öne çıkan ortak görüş, kuru incirin yalnızca ekonomik değeri olan bir tarım ürünü değil, aynı zamanda Aydın'ın binlerce yıllık üretim kültürünü temsil eden ve Türkiye'nin önemli milli değerlerinden biri olduğu yönündeydi.
Kalitenin temeli üretim sürecinde atılıyor
Zirvede yapılan değerlendirmelerde, sürdürülebilir ihracatın ancak üretim sürecindeki doğru uygulamalarla mümkün olabileceği ifade edildi. Ürünün bahçede doğru şekilde kurutulması, seçilmesi, ayıklanması ve uygun koşullarda depolanmasının ihracat başarısının temelini oluşturduğu belirtildi.
Katılımcılar, kalite standardının yalnızca ihracat aşamasındaki kontrollerle sağlanamayacağını, üreticiden tüccara, işletmelerden ihracatçılara kadar tüm zincirde ortak kalite anlayışının benimsenmesi gerektiğini dile getirdi.
Yusuf Gabay: "Liderliğimizi üretimden başlayan kalite anlayışıyla sürdürebiliriz"
Toplantıda sunum yapan Ege İhracatçı Birlikleri Sürdürülebilirlik ve Organik Ürünler Koordinatörü ve Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Yusuf Gabay, Türkiye'nin dünya liderliğini koruyabilmesi için tüm paydaşların birlikte hareket etmesi gerektiğini söyledi.
Gabay, kuru incirin Anadolu'nun en değerli tarımsal ürünlerinden biri olduğuna dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
"Kuru incirde dünya liderliğimizi korumanın yolu kaliteyi üretim aşamasından başlatmaktan geçiyor. Ürünün doğru kurutulması, seçilmesi, ayıklanması ve kontrol edilmesi gerekiyor. Sağlıklı ürünlerin riskli ürünlerden erken dönemde ayrılması hem üreticimizin emeğini korur hem ihracatımızı güçlendirir hem de ülkemizin marka değerine katkı sağlar."
Toplantıda ayrıca aflatoksin kontrollerinin üretici ve ilk alım aşamalarında daha etkin uygulanmasının gerekliliği de vurgulandı. Erken kontrol mekanizmalarının yaygınlaştırılmasıyla ürün kayıplarının önlenebileceği ve katma değerin artırılabileceği ifade edildi.
Üretimden ihracata kadar ortak çalışma süreci
Toplantının ardından değerlendirmelerde bulunan Yusuf Gabay, öncelikli hedeflerinin üretimden ihracata kadar uzanan değer zincirini güçlendirmek olduğunu belirtti.
Gabay, sektörün sahada yaşadığı sorunların Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı başta olmak üzere ilgili kurumlara aktarılacağını ifade ederek, kamu kurumları, yerel yönetimler, araştırma kuruluşları, üretici örgütleri ve ihracatçılarla koordineli bir çalışma yürütüleceğini söyledi.
Ürün kayıplarının azaltılması için seçme ve ayıklama süreçlerinin daha etkin hale getirilmesi gerektiğini belirten Gabay, risk taşıyan ürünlerin erken aşamada ayrıştırılmasının hem kaliteyi hem de ürün değerini koruyacağını vurguladı.
Milli servetin korunması için yeni öneriler
Yusuf Gabay, sektörün beklentilerini de şu başlıklar altında sıraladı:
- Ortalama esaslı analiz yönteminin uygulanması,
- İhracattan geri dönen ürünlerin yeniden ihracatına imkan tanınması,
- Mobil UV lambası kullanımının yaygınlaştırılması,
- Uygun limitlere sahip ülkelere ihracatın önünün açılması.
Gabay, temel hedefin ürünü kaybetmek değil; doğru kontrol, doğru ayıklama ve doğru pazar yönetimiyle üreticiyi, ihracatçıyı ve Türkiye'nin marka değerini korumak olduğunu ifade etti.
Toplantıda ayrıca kalite parametrelerinin sonradan oluşan bir sorun olmadığı; iklim koşulları, kurutma yöntemleri ve depolama süreçleri gibi doğal üretim şartlarından kaynaklanabildiği belirtildi. Bu nedenle ürünün doğru yönetilerek ekonomiye kazandırılması gerektiği vurgulandı.
Vali Varol: "Yerelde ve Ankara'da eş zamanlı adımlar atılmalı"
Aydın Valisi Dr. Osman Varol ise çözümün çok yönlü bir yaklaşımla mümkün olacağını belirtti.
Varol, üretici eğitimleri ve depo koşullarının iyileştirilmesi gibi yerelde uygulanabilecek çalışmaların hızla hayata geçirilmesi gerektiğini ifade ederken, mevzuat düzenlemelerinin ilgili bakanlıklar nezdinde takip edilmesi ve Türkiye'nin kuru incirdeki üretim gerçeklerinin uluslararası platformlarda daha güçlü anlatılmasının önemine dikkat çekti.
Kuru incirin sağlık yönü daha fazla anlatılacak
Toplantının önemli kararlarından biri de kuru incirin sağlık açısından taşıdığı değerin tüketicilere daha güçlü şekilde anlatılması oldu.
Doğal, lif açısından zengin ve besleyici özellikleriyle öne çıkan kuru incirin tanıtım faaliyetlerinin artırılması ve tüketici farkındalığının geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.
Çerçioğlu'ndan kamu spotuna destek
Aydın Büyükşehir Belediye Başkanı Özlem Çerçioğlu da kuru incirin tanıtımı amacıyla hazırlanacak kamu spotuna destek vereceklerini açıkladı.
Çerçioğlu, ilgili kurumların sağlayacağı teknik veriler doğrultusunda profesyonel bir çalışma yürütülebileceğini belirterek, kuru incirin hak ettiği değerin daha geniş kitlelere ulaştırılması için katkı sunacaklarını söyledi.
Aydın'dan birlik mesajı
Yeni sezon öncesinde gerçekleştirilen toplantı, sektör açısından önemli bir eşik olarak değerlendirildi. İlk kez bu kadar geniş katılımlı bir paydaş grubunun Vali başkanlığında bir araya gelmesi, kuru incirin geleceği konusunda ortak hareket etme iradesini ortaya koydu.
Kaliteyi artırmak için belirlenen yol haritası
Zirvede sektörün öncelikli çalışma alanları şu şekilde belirlendi:
- Ürünlerin işletmelere ulaşıncaya kadar muhafaza edildiği depoların iyileştirilmesi,
- Üretim aşamasında seçme ve ayıklama işlemlerinin yaygınlaştırılması,
- UV kontrol uygulamalarının artırılması,
- Mevzuat kaynaklı sorunların ilgili kurumlara iletilmesi,
- Türkiye'nin uluslararası pazarlardaki rekabet gücünü artıracak ortak çalışmalar yürütülmesi.
Kuru incir ihracatı 50 bin ton barajını geçti
15 Ekim 2025'te başlayan 2025/26 sezonunda Türkiye, 50 bin 32 ton kuru incir ihraç ederek 314 milyon dolar gelir elde etti.
En büyük pazar 52,5 milyon dolarla ABD olurken, Fransa 41,5 milyon dolar, Almanya ise 40 milyon dolar ihracat hacmiyle ilk sıralarda yer aldı.
Avrupa Birliği ülkeleri toplam 123,5 milyon dolarlık alımla ihracattan yüzde 39 pay alırken, Uzak Doğu pazarına yapılan ihracat ise yüzde 29 artarak 37,5 milyon dolardan 48,5 milyon dolara yükseldi.
