Dış Ticarete Yön Verenler Derneği (DIŞYÖNDER) Başkanı Dr. Hakan Çınar, Türkiye’nin ekonomik büyüme modelinde kritik bir eşikte bulunduğunu belirterek sanayideki zayıflamanın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik bir risk taşıdığını ifade etti.
Çınar, bir ülkenin geleceğinin sadece ihracat hacmiyle değil, ürettiği ürünlerin niteliğiyle belirlendiğini vurgulayarak, üretim kapasitesi ve katma değer düzeyinin refah ve dış denge açısından temel unsurlar olduğunu söyledi. Mevcut tabloya bakıldığında sanayide yaşanan gerilemenin, Türkiye’nin üretim gücünü kaybedip kaybetmediği sorusunu gündeme taşıdığını dile getirdi.
“Türkiye üretirken ithalata bağımlı büyüyor”
Pandemi ve küresel krizlerin ardından üretimin yeniden stratejik bir alan haline geldiğini belirten Çınar, özellikle Batı ülkelerinin tedarik güvenliği ve stratejik özerklik hedefleri doğrultusunda sanayiyi yeniden merkeze aldığını kaydetti. Üretimin artık yalnızca ekonomik bir faaliyet değil, aynı zamanda ulusal güvenlik ve rekabetçilik unsuru olduğuna dikkat çekti. Avrupa Birliği başta olmak üzere gelişmiş ekonomilerin sanayiyi koruma ve güçlendirme yönünde yeni politikalar geliştirdiğini ifade etti.
Türkiye’nin yapısal sorunlarından birinin üretimde dışa bağımlılık olduğuna işaret eden Çınar, ara malı ithalatının yüksek seviyesine dikkat çekti. Merkez Bankası verilerine göre ithalatın yaklaşık dörtte üçünün ara mallarından oluştuğunu belirten Çınar, bu durumun üretim arttıkça ithalatın da yükseldiği ve dış dengenin bozulduğu bir yapıyı ortaya koyduğunu söyledi. Türkiye’nin daha fazla ürettikçe daha fazla dışa bağımlı hale geldiğini vurgulayan Çınar, bunun “çok çalışıp az kazanma” riskini beraberinde getirdiğini dile getirdi.
Bu nedenle üretim miktarından ziyade yerli katma değer oranının artırılmasının hayati önem taşıdığını ifade eden Çınar, sürdürülebilir büyüme için üretim modelinin yeniden tasarlanması gerektiğini belirtti.
“Çözüm yüksek katma değerli üretim”
Dünyada başarıya ulaşan modelin yalnızca üretmek değil; teknoloji geliştirmek, standart belirlemek ve güçlü bir tedarik ekosistemi kurmak olduğunu söyleyen Çınar, Türkiye’nin düşük maliyetli üretim yerine yüksek katma değerli üretime odaklanması gerektiğini vurguladı.
Türkiye’nin önünde iki seçenek bulunduğunu ifade eden Çınar, ya düşük ve orta teknolojiye dayalı, marjların giderek daraldığı bir rekabet alanında kalınacağını ya da üretimin teknoloji, katma değer ve yerli girdi temelinde yeniden yapılandırılarak daha üst bir lige taşınacağını söyledi.
Üretimden uzaklaşan bir ekonominin sürdürülebilir refah sağlayamayacağını belirten Çınar, Türkiye için kalıcı çözümün üretim gücünü artırmaktan geçtiğini sözlerine ekledi.
