Sağlık teknolojilerindeki hızlı ilerleme, cerrahi uygulamalarda yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. Türkiye’de ilk kez hayata geçirilen “5G destekli uzaktan robotik cerrahi” uygulaması, deneysel amaçla iki farklı merkez arasında kurulan eş zamanlı bağlantı sayesinde başarıyla gerçekleştirildi. “Telecerrahi” olarak adlandırılan bu yöntemle birlikte cerrahların, artık şehirler hatta ülkeler arası mesafelerdeki hastalara müdahale edebilmesinin önü açılıyor. 5G teknolojisinin sunduğu yüksek görüntü kalitesi ve milisaniyelerin altına inen gecikme süresi, ameliyatların uzaktan güvenli şekilde yapılabilmesini mümkün kılıyor. Bu sistemde, cerrahın hareketleri gelişmiş robotik mekanizmalar aracılığıyla anında başka bir merkezdeki ameliyathanede bulunan robotik kollara aktarılıyor ve operasyon yüksek hassasiyetle tamamlanıyor. Türkiye’deki ilk uygulama ise Ataşehir’deki Acıbadem Üniversitesi ile Sarıyer’de yer alan Acıbadem Maslak Hastanesi arasında eş zamanlı olarak gerçekleştirildi.
Deneysel ve eğitim amaçlı olarak gerçekleştirilen bu ilk telecerrahi uygulamasında, Acıbadem Üniversitesi CASE – İleri Düzey Medikal Simülasyon ve Eğitim Merkezi’ndeki robotik cerrahi sistemi kullanıldı. Aynı anda Acıbadem Maslak Hastanesi’ndeki robotik cerrahi konsolunda Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Ali Rıza Kural yer aldı. Denek hayvan üzerinde yapılan prostat ameliyatı, iki merkez arasında anlık veri ve görüntü aktarımı sağlanarak başarıyla tamamlandı.
Teknolojinin hızla ilerlediği günümüzde sağlık alanında da köklü değişimler yaşanıyor. Artık bir ameliyat için cerrahın bulunduğu hastanede olma zorunluluğu ortadan kalkıyor. Uzman bir cerrah, robotik sistemler sayesinde farklı bir şehirde ya da ülkede bulunan hastayı bulunduğu yerden ameliyat edebiliyor. Acıbadem Üniversitesi Maslak Hastanesi Minimal İnvaziv ve Robotik Üroloji Bölümü Başkanı Prof. Dr. Ali Rıza Kural ile Acıbadem Üniversitesi CASE Merkezi Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy’un katkılarıyla gerçekleştirilen bu operasyon, uzaktan robotik cerrahinin tıpta ulaştığı noktayı ortaya koyuyor.
Prof. Dr. Ali Rıza Kural, bu teknolojinin geçmişine değinerek, uzaktan ameliyat fikrinin yaklaşık 35-40 yıl önce NASA tarafından geliştirilmeye başlandığını belirtiyor. Günümüzde ise 5G ve fiber optik altyapının gelişmesi sayesinde bu teknolojinin uygulanabilir hale geldiğini ifade ediyor.
Kural ayrıca, 2001 yılında Fransız cerrah Jacques Marescaux’nun New York’tan Paris’teki bir hastaya gerçekleştirdiği laparoskopik safra kesesi ameliyatının telecerrahinin en önemli dönüm noktalarından biri olduğunu vurguluyor. “Lindbergh Operasyonu” olarak bilinen bu girişimde, o dönemin internet hızının yetersizliği nedeniyle gecikmeler yaşandığını, ancak bugün bu gecikmelerin milisaniye seviyesine indiğini belirtiyor.
Gelişmiş robotlar güvenliği artırıyor
Uzaktan cerrahinin güvenliğine dikkat çeken Prof. Dr. Ali Rıza Kural, kullanılan robotik sistemlerin oldukça gelişmiş olduğunu ve standart ameliyatlarla aynı kaliteyi sunabildiğini ifade ediyor. Ancak uzaktan operasyonlarda, hastanın bulunduğu merkezde deneyimli bir cerrahın destek vermesinin kritik öneme sahip olduğunu da ekliyor.
Uzaktan cerrahinin öne çıkan avantajları
Acıbadem Üniversitesi CASE Merkezi Direktörü Doç. Dr. Mehmet Emin Aksoy ise bu teknolojinin sağladığı avantajları üç başlıkta topluyor. Buna göre hastalar, dünyanın neresinde olursa olsun istedikleri cerraha ulaşabiliyor. Ayrıca “telementoring” yöntemiyle cerrahlar birbirlerine uzaktan destek verebiliyor ve operasyonu yönlendirebiliyor. Üçüncü olarak ise eğitim alanında önemli fırsatlar sunuluyor; uzmanlar bulundukları yerden ayrılmadan cerrahlara eğitim verebiliyor.
Son yıllarda uzaktan ameliyat teknolojisinin dünya genelinde daha fazla gündeme geldiğini belirten Aksoy, Acıbadem Üniversitesi ile Acıbadem Maslak Hastanesi arasında gerçekleştirilen uygulamada bağlantı sürecinde herhangi bir sorun yaşanmadığını ifade ediyor. Bu başarılı denemenin ardından, teknolojinin hem eğitim hem de hasta uygulamalarında yakın zamanda aktif olarak kullanılmasının hedeflendiğini söylüyor.
Cerrahide yeni dönem: Telecerrahi
Microport Başkan Yardımcısı Dr. Altuğ Ergin ise robotik cerrahinin gelişimini değerlendirerek, telecerrahinin cerrahi tedavilerin ulaştığı en ileri aşama olduğunu belirtiyor. Açık cerrahiden laparoskopik ve robotik cerrahiye uzanan süreçte gelinen bu noktanın, cerrahların dünyanın herhangi bir yerinden ameliyatlara katılabilmesini sağladığını ifade ediyor. Bu sistemler sayesinde uzmanlar kritik anlarda müdahale edebiliyor, gerektiğinde operasyonu devralabiliyor ve böylece cerrahi başarı oranı küresel ölçekte artırılıyor.
