ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından, dünyanın en kritik enerji geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksama, küresel enerji piyasalarında sert fiyat dalgalanmalarına yol açtı. Boğaz, dünya petrol ve LNG ticaretinin yaklaşık %20’sini oluşturuyor; yaşanan kesinti, enerji arzında ciddi endişeleri beraberinde getirdi.
Körfez’den gelen bir diğer kritik uyarı ise Katar’dan geldi. Katar Enerji Bakanı Saad bin Şeride el-Kabi, Körfez ülkelerinin petrol ve gaz üretiminde duraksama yaşanabileceğini açıkladı. Bu açıklamalar, piyasalardaki tedirginliği artırarak fiyatları yukarı çekti.
Petrol Piyasasında Rekor Artışlar
Brent petrol, Ekim 2023’ten bu yana en yüksek seviyesine ulaştı. 27 Şubat’ta 73 dolar seviyesinde kapanan Brent, 2 Mart haftasını %16,2 artışla 90,83 dolardan tamamladı. Aynı dönemde WTI ham petrol, yaklaşık 29 ayın zirvesine çıkarak %24,6 artışla 88,89 dolara ulaştı. Bu rakamlar, saldırı öncesi seviyelere göre sırasıyla %24,4 ve %32,3’lük bir artışı ifade ediyor.
Gaz ve Kömür Fiyatları Da Yükseliyor
Avrupa’nın en likit doğal gaz piyasası olan Hollanda TTF’de Nisan vadeli kontratlar 27 Şubat’ta 31,96 €/MWh iken, 2 Mart haftasını %19,9 artışla 53,38 €/MWh’den tamamladı. Bu, saldırı öncesine göre yaklaşık %70’lik bir yükseliş anlamına geliyor.
Kömür piyasasında da benzer bir trend görüldü. Asya referansı Newcastle kömür kontratları, 27 Şubat’ta 116,90 $/ton iken, 2 Mart haftasını 133,80 $/ton ile kapattı ve saldırı öncesine göre %10’dan fazla değer kazandı.
Hürmüz Boğazı’nda Kesinti ve Arz Kaybı
Uzmanlara göre, boğazdaki aksama Körfez’den günlük yaklaşık 15 milyon varil ham petrol ve 4,5 milyon varil rafine yakıtın akışını durdurdu. Bu, küresel günlük petrol tüketiminin yaklaşık beşte biri kadar bir arz kaybına denk geliyor.
Depolama kapasiteleri sınırlı olan Irak, günlük üretiminin dörtte birini durdururken, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan’ın depolama kapasitesi yalnızca birkaç gün yetecek seviyede bulunuyor.
LNG Piyasasında Büyük Risk
Geçen yıl Hürmüz Boğazı’ndan 112 milyar m³ LNG ihracatı yapıldı; bu küresel ticaretin yaklaşık %20’sine karşılık geliyor. Sevkiyatların %90’ı Asya’ya yönelirken, boğazın kapanmasıyla dünya LNG arzından yaklaşık 110 milyar m³ mahrum kalmış oldu.
Avrupa’da yer altı gaz depoları da düşük seviyelerde; Gas Infrastructure Europe verilerine göre AB genelinde depoların doluluk oranı %29,9 seviyesinde bulunuyor.
