Küresel ekonomik belirsizliklerin, jeopolitik risklerin ve maliyet baskılarının damga vurduğu 2025 yılına ilişkin değerlendirmelerini paylaşan Ege İhracatçı Birlikleri (EİB), 18,5 milyar dolarlık ihracat performansına rağmen sahadaki gerçekliğin son derece zorlu olduğuna dikkat çekti. EİB, 2026 yılına girilirken ihracatçılara “bekleme değil, üretim ve ihracat zamanı” mesajı verdi.
2025’te Rakamlar Korundu, Sahadaki Mücadele Derinleşti
2025 yılında ihracat rakamlarının bir önceki yıl seviyelerinde seyrettiğini ancak bu tablonun sahadaki ekonomik baskıları yansıtmadığını vurgulayan EİB, Sektörel Değerlendirme Toplantısı’nda ihracatçının artan maliyetler, azalan kârlılık ve finansmana erişimde yaşadığı sorunları tüm boyutlarıyla ele aldı.
Jak Eskinazi: “2025, Kırılgan Bir Küresel Dengede Geçti”
Ege İhracatçı Birlikleri Koordinatör Başkanı Jak Eskinazi, 2025 yılının dünya ekonomisi açısından “ılımlı ama kırılgan” bir büyüme görünümü sunduğunu belirterek şu değerlendirmelerde bulundu:
“Ne sert bir resesyon ne de güçlü bir sıçrama yaşandı. Büyüme oranları tarihsel ortalamaların altında kaldı. Enflasyon birçok büyük ekonomide kademeli olarak gerilese de sorun tamamen çözülmüş değil. Faizlerdeki düşüş sınırlı kaldı ve borçlanma maliyetleri hâlâ pandemi öncesinin oldukça üzerinde. Artan korumacılık ve ticaret bariyerleri ise küresel ticaret hacmini baskılamaya devam ediyor.”
Emek Yoğun Sektörlerde Üretim Kaybı ve Yurt Dışına Kayış
Euro bazlı ihracat yapan sektörlerin görece daha iyi bir performans sergilediğini, dolar bazlı ihracat yapan sektörlerin ise ciddi şekilde zorlandığını ifade eden Eskinazi, emek yoğun sektörlerde yaşanan dönüşüme dikkat çekti:
“2025 yılı, ihracatçılarımız açısından şirket kârlılığının ciddi biçimde azaldığı bir yıl oldu. Üretim maliyetleri ve finansman giderleri birçok firmamızı yurt dışı borçlanmaya itti. Özellikle tekstil ve hazır giyim gibi emek yoğun sektörlerde faaliyet gösteren firmalarımız, Mısır gibi enerji ve işçilik maliyetlerinin daha düşük olduğu ülkelere üretimlerini taşımaya devam etti. Bu süreç, beraberinde ciddi istihdam kayıplarını da getirdi.”
“İthalata Bağımlılık, Katma Değerin Yurt Dışına Transferidir”
Türkiye ihracatının yüksek ithal girdi bağımlılığı nedeniyle katma değer üretmekte zorlandığını vurgulayan Eskinazi, yapısal soruna dikkat çekti:
“İmalat sanayinde ara malların yüzde 60-70’i ithal edilerek ihracat yapılıyor. Bu durum döviz rezervlerini eritiyor ve ekonomik kırılganlığı artırıyor. Ana sanayi büyürken, yan sanayi aynı hızda güçlenemiyorsa bu, uzun vadede katma değerin yurt dışına transferi anlamına gelir.”
“Asıl Soru Şu: Bu İhracat Ne Kadar Sürdürülebilir?”
Toplam ihracat rakamlarının tek başına yeterli olmadığını vurgulayan Jak Eskinazi, sahadaki tabloyu şu sözlerle özetledi:
“Bugün asıl sorulması gereken soru şudur: Bu ihracat hangi maliyetle, hangi kârlılıkla ve ne kadar sürdürülebilir şekilde yapılmıştır? 2025 yılı birçok sektör için büyüme değil; ayakta kalma, direnme ve uyum sağlama yılı olmuştur.”
Parite Etkisi Olmasaydı İhracat Daha Düşük Olacaktı
EİB’nin 2025 yılı ihracatının 18 milyar 505 milyon dolar olarak gerçekleştiğini açıklayan Eskinazi, parite etkisine dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı:
“İhracatımızın yaklaşık yüzde 45’i Euro bölgesine yapılıyor. 2025 yılında ihracatımızdaki artışın yaklaşık yüzde 2,7’si parite etkisinden kaynaklanıyor. Parite etkisinden arındırıldığında, ihracatımız aslında yüzde 1,7 oranında gerilemiş durumda. Parite etkisi olmasaydı, 2025 ihracatımız 2024’ün altında kalacaktı.”
“Bu Krizi Kalıcı Hale Getirmemeliyiz”
Konkordato verilerinin reel sektördeki bozulmayı açıkça ortaya koyduğunu belirten Eskinazi, uyarılarını şöyle sürdürdü:
“2022’de 1.587 olan konkordato başvuru sayısı, 2024’te 3.497’ye çıktı. 2025’te ise henüz yıl tamamlanmadan ilk 9 ayda 4.424 dosya açıldı. Bu veriler, mevcut politika ve finansman koşulları değişmediği sürece geçici değil, kalıcı bir krize doğru ilerlediğimizi gösteriyor.”
2026: Dayanıklılığın Daha da Sınanacağı Bir Yıl
2026 yılına ilişkin beklentilerini de paylaşan Eskinazi, öngörülebilirliğin altını çizerek şu ifadeleri kullandı:
“Öngörülebilirliğin olmadığı yerde yatırım ertelenir, risk alınmaz. Aksi halde 2026, birçok sektör için dayanıklılığın zorlandığı bir yıl olmaya devam edecektir. İhracatçının bugüne kadar yaptığı fedakârlıkların, sürdürülebilir politikalarla desteklenmesi artık zorunludur.”
Yalçın Ertan: “2025’te 2,59 Milyar Dolarlık İhracat Yaptık”
EİB Koordinatör Başkan Yardımcısı ve Ege Demir ve Demir Dışı Metaller İhracatçıları Birliği Başkanı Yalçın Ertan, yüksek enerji maliyetleri nedeniyle Avrupa pazarlarında rekabet gücünün zayıfladığını belirterek şöyle konuştu:
“2025 yılında 2 milyar 591 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirdik. Bu rakam, bir önceki yıla göre yaklaşık yüzde 10’luk artış anlamına geliyor. Ancak kapasite kullanım oranlarımız hâlâ 2021 seviyelerine ulaşabilmiş değil.”
Hayrettin Uçak: “Zirai Don, Sektörü Derinden Etkiledi”
Ege Yaş Meyve Sebze İhracatçıları Birliği Başkanı Hayrettin Uçak, 2025 yılının sektörleri açısından son derece zor geçtiğini ifade etti:
“Mart ve Nisan aylarında yaşanan zirai don, başta kiraz olmak üzere birçok üründe yüzde 90’lara varan kayıplara yol açtı. Tüm olumsuzluklara rağmen 2025 sonunda ihracatımızı 1 milyar 232 milyon dolara ulaştırmayı başardık.”
Erkan Zandar: “Deri Sektörü Oyunu Kaybetti”
Ege Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Erkan Zandar ise çarpıcı bir tablo çizdi:
“Son iki yılda sektör olarak ciddi kapasite ve ihracat kayıpları yaşadık. 2026 yılında ihracatımızın daha da düşeceğini öngörüyoruz. Ne yazık ki ihracatı artırmaya yönelik somut bir gelişme göremiyoruz.”
Burak Sertbaş: “Hazır Giyim, En Katma Değerli Sektörlerden Biri”
Ege Hazırgiyim ve Konfeksiyon İhracatçıları Birliği Başkanı Burak Sertbaş, ihracattaki düşüşe rağmen katma değerin altını çizdi:
“Türkiye hazır giyim sektöründe ortalama ihraç birim fiyatı 16,21 dolar iken, Ege Bölgesi’nde bu rakam 21,19 dolar. Tasarıma yaptığımız yatırım, bu farkın temel nedeni.”
Muhammet Öztürk: “2026 Hedefimiz 1,4 Milyar Dolar”
Ege Hububat Bakliyat Yağlı Tohumlar ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Muhammet Öztürk, 2025’in toparlanma yılı olduğunu belirterek şunları söyledi:
“Birliğimiz olarak 2025 yılında yüzde 23 artışla 1 milyar 185 milyon dolarlık ihracata ulaştık. 2026 için hedefimizi 1,4 milyar dolar olarak belirledik.”
Mehmet Ali Işık: “Kuru Meyve Sektörü 1,7 Milyar Dolar Döviz Girdisi Sağladı”
Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık, sürdürülebilirliğin önemine dikkat çekti:
“Kuru meyve sektörü, 2025 yılında ülkemize 1,74 milyar dolarlık net döviz girdisi sağladı. 2026’da iklim değişikliğine uyum ve gıda güvenliği temel önceliklerimiz olacak.”
İbrahim Alimoğlu: “EMİB İhracatı Yüzde 6 Arttı”
Ege Maden İhracatçıları Birliği Başkanı İbrahim Alimoğlu, 2025 yılında Birlik ihracatının 1,38 milyar dolara ulaştığını ifade etti.
Hikmet Güngör: “2026’da 1 Milyar Dolar Hedefliyoruz”
Ege Mobilya Kâğıt ve Orman Ürünleri İhracatçıları Birliği Başkan Yardımcısı Hikmet Güngör, artan maliyetlere rağmen ihracat hedeflerini koruduklarını söyledi.
Bedri Girit: “Su Ürünleri İhracatta Lokomotif Olmayı Sürdürdü”
Ege Su Ürünleri ve Hayvansal Mamuller İhracatçıları Birliği Başkanı Bedri Girit, yüzde 7’lik artışla 1 milyar 840 milyon dolarlık ihracata ulaşıldığını açıkladı.
Ömer Celal Umur: “Tütün Sektörü Zorlu Yılı Artışla Kapattı”
Ege Tütün İhracatçıları Birliği Başkanı Ömer Celal Umur, sektör ihracatının 2025 yılında yüzde 8,4 artışla 1 milyar 60 milyon dolara ulaştığını belirtti.
Emre Uygun: “Piyasa Kuralları Net Olduğunda İhracatçı İşini Yapıyor”
Ege Zeytin ve Zeytinyağı İhracatçıları Birliği Başkanı Emre Uygun, zeytinyağında belirsizliğin ihracatı gerilettiğini, sofralık zeytinde ise rekor kırıldığını vurguladı:
“Bu tablo bize şunu net gösteriyor: Piyasa kuralları net olduğunda, ihracatçı işini yapıyor.”
