Ticaret Bakanlığı, motorlu kara taşıtlarının kiralanmasına ilişkin kapsamlı yeni düzenlemeyi hayata geçirdi. Resmî Gazete’de yayımlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik” ile araç kiralama sektöründe yetki belgesi zorunluluğundan araç yaşı ve kilometre sınırlarına, filo standartlarından depozito uygulamalarına kadar birçok alanda yeni kurallar getirildi.
Düzenlemenin temel amacı; araç kiralama sektöründe hizmet kalitesini yükseltmek, kayıt dışı faaliyetleri ve haksız rekabeti önlemek, tüketicilerin kiralama süreçlerinde karşılaşabileceği mağduriyetleri azaltmak ve sektörde daha şeffaf ve denetlenebilir bir piyasa yapısı oluşturmak olarak açıklandı.
Araç kiralama faaliyetlerine yetki belgesi şartı
Yeni yönetmelikle ticari faaliyet kapsamında motorlu kara taşıtı kiralayan işletmelerin yetki belgesi alması zorunlu hale getiriliyor. Yetki belgesi alabilmek için işletmelerin meslek odasına kayıtlı olması ve vergi mükellefi bulunması gerekiyor. İş yerinin de mevzuatta belirtilen şartlara uygun şekilde kullanılması zorunlu olacak.
İşletme sorumlularında ise en az ilköğretim mezunu olma, belirli suçlardan hüküm giymemiş bulunma ve Mesleki Yeterlilik Kurumu tarafından onaylanan “Seviye 4” mesleki yeterlilik belgesine sahip olma şartları aranacak. Araç kiralama faaliyetlerinin ve kiralanan taşıtların takip edilmesi amacıyla Motorlu Kara Taşıtı Kiralama Bilgi Sistemi kurulacak. Ticaret Bakanlığı tarafından oluşturulacak sistemin 1 Ocak 2027’ye kadar devreye alınması planlanıyor. Yetki belgesi başvuruları ve belgeye ilişkin diğer işlemler bu sistem üzerinden yürütülecek.
Kiralanabilecek araçlara yaş ve kilometre sınırı
Yönetmelikle kiralamaya konu araçların teknik ve fiziki niteliklerine ilişkin de önemli sınırlamalar getiriliyor.
Buna göre klasik taşıtlar hariç olmak üzere 6 yaşından büyük araçların kiralanması yasaklanacak. Araçlarda kilometre sınırı da uygulanacak.
- 180 bin kilometrenin üzerindeki araçlar kiralanamayacak.
- Elektrikli araçlarda kilometre sınırı 300 bin kilometre olacak.
- Periyodik bakımları zamanında yaptırılmayan araçlar kiraya verilemeyecek.
- Ağır hasar kaydı bulunan taşıtların kiralanmasına izin verilmeyecek.
- Bu düzenlemeyle tüketicilerin daha güvenli, bakımlı ve teknik açıdan yeterli araçlara erişmesinin sağlanması hedefleniyor.
Kiralama filolarına asgari araç şartı
Yeni sistem kapsamında araç kiralama işletmelerinin sahip olması gereken asgari filo büyüklüğü de belirlendi. Büyükşehir belediyesi bulunan illerin nüfusu 30 bini aşan ilçelerinde faaliyet gösteren işletmelerin en az 5’i işletme adına tescilli olmak üzere toplam en az 10 taşıta sahip olması gerekecek.Nüfusu 30 bini geçmeyen ilçeler ile büyükşehir belediyesi olmayan illerde faaliyet gösteren işletmeler için ise en az 2’si işletme adına tescilli olmak üzere toplam 5 taşıt şartı getirilecek.
Büyükşehirlerde nüfusu 30 bini aşan ilçelerde faaliyet gösteren işletmelerin filolarında ayrıca, en az biri Türkiye’de üretilmiş olmak kaydıyla en az 2 hibrit veya tamamen elektrikli araç bulundurması zorunlu olacak. Bu uygulamayla hem çevre dostu ulaşımın yaygınlaştırılması hem de Türkiye’de üretilen araçların kullanımının desteklenmesi amaçlanıyor.
Depozitoya üst sınır getirildi
Yönetmelikte tüketicilerin finansal açıdan korunmasına yönelik de önemli hükümler yer alıyor.
Kiralama sürecinde alınabilecek depozito tutarına sınır getiriliyor. Buna göre:
- 1 ila 6 günlük kiralamalarda: En fazla 3 günlük kira bedeli,
- 7 ila 29 günlük veya haftalık kiralamalarda: En fazla 7 günlük kira bedeli depozito olarak alınabilecek.
- Ayrıca araç tüketici tarafından iade edildikten sonra depozitonun en geç 7 gün içinde iade edilmesi zorunlu olacak.
Ön ödemeli rezervasyonlarda tüketiciye iptal hakkı
Ön ödemeli rezervasyonlarda da tüketicinin haklarını güçlendiren yeni bir uygulama getiriliyor. Araç teslimine 24 saatten fazla süre bulunması şartıyla tüketici, rezervasyon tarihinde herhangi bir gerekçe göstermeksizin ve kesinti yapılmaksızın rezervasyonunda değişiklik yapabilecek veya rezervasyonu iptal edebilecek. Böylece özellikle internet üzerinden gerçekleştirilen ön ödemeli araç kiralamalarında tüketicinin mağduriyet yaşamasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
Olağan yıpranma için tüketiciden ücret alınamayacak
Yönetmelik, araçların kullanımından kaynaklanan olağan aşınma ve yıpranmalar konusunda da tüketiciyi koruyacak.
Normal kullanım sonucu meydana gelen aşınma ve yıpranmalar için tüketiciden herhangi bir bedel talep edilemeyecek. Bu gerekçelerle depozitodan kesinti yapılması da mümkün olmayacak. Bunun yanı sıra işletmeler, mevsim şartları ile trafik ve kiracı güvenliğinin gerektirdiği durumlarda kış lastiği sağlamakla yükümlü olacak.
Sigorta bedeli kira ücretine dahil olacak
Yeni düzenlemeyle sigorta güvencelerinin de kiralama bedeline dahil edilmesi öngörülüyor. Kiracının sigortadan yararlanma hakkının ayrıca bir ücret veya başka bir koşula bağlanması yasaklanacak. Ayrıca işletme ve kiracı arasında özel bir anlaşma bulunmadığı sürece, sigorta tahkim kararı veya ilam niteliğinde başka bir karar olmaksızın araçta meydana geldiği iddia edilen değer kaybı nedeniyle tüketiciden herhangi bir bedel talep veya tahsil edilemeyecek.
Arıza ve hasar durumunda kesintisiz iletişim
Kiralama işletmelerine, araçta meydana gelebilecek hasar ve arızalar konusunda kiracıların ihtiyaç duyduğu desteğe ulaşabilmesi için sürekli ve erişilebilir bir iletişim altyapısı oluşturma zorunluluğu da getiriliyor.
Böylece kiracının özellikle seyahat sırasında yaşayabileceği arıza veya hasar durumlarında işletmeye ulaşamaması nedeniyle ortaya çıkabilecek mağduriyetlerin azaltılması amaçlanıyor.
İlan platformlarına da sorumluluk geliyor
Düzenlemenin önemli başlıklarından biri de internet üzerindeki ilan ve aracı platformların sorumlulukları oldu. Platformların haksız ticari uygulamalarda bulunması yasaklanırken, kiralama ilanı veren işletmelerin yetki belgesine sahip olup olmadığının kontrol edilmesi zorunlu hale getirilecek. Yetki belgesi bulunmayan işletmelerin platformlara üye olması ve kiralık araç ilanı yayımlaması engellenecek. Bu uygulamayla tüketicilerin internet üzerinden karşılaşabileceği kayıt dışı ve yetkisiz kiralama faaliyetlerinin önüne geçilmesi hedefleniyor.
Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek
Sektörün yeni kurallara uyum sağlayabilmesi amacıyla yönetmeliğin yürürlük tarihi 1 Ocak 2027 olarak belirlendi.
Mevcut işletmelere; 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alma, 1 Ocak 2028’e kadar asgari taşıt sayısı ve taşıt niteliklerine ilişkin şartları yerine getirme süresi tanınacak.
Ayrıca aracı ve ilan platformları ile kiralama işletmeleri arasında yönetmeliğin yürürlüğe girmesinden önce imzalanmış sözleşmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar yeni düzenlemeye uygun hale getirilmesi gerekecek.
Sektörde daha şeffaf ve sürdürülebilir yapı hedefleniyor
Ticaret Bakanlığı, yeni yönetmelikle araç kiralama sektöründe şeffaflık ve hesap verebilirliğin artırılmasını, sözleşme koşullarının netleştirilmesini, tüketici haklarının güçlendirilmesini ve kiralanan araçların teknik yeterlilik standartlarının yükseltilmesini hedefliyor.
Düzenlemenin aynı zamanda kayıt dışı faaliyetlerin azaltılması ve haksız rekabetin önlenmesi yoluyla sektörde daha adil ve sürdürülebilir bir rekabet ortamının oluşturulmasına katkı sağlaması bekleniyor.
Yeni uygulamayla birlikte araç kiralama sektöründe hem işletmeler hem de tüketiciler açısından daha belirgin kuralların geçerli olması ve kiralama süreçlerinin daha güvenli, şeffaf ve denetlenebilir bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.