İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) tarafından açıklanan 2025 yılı Ocak–Aralık dönemi ihracat verileri, ayakkabı yan sanayinde miktar bazlı daralmaya rağmen katma değerli üretimin önemini bir kez daha ortaya koydu. Verileri değerlendiren Ayakkabı Yan Sanayicileri Derneği (AYSAD) Yönetim Kurulu Başkanı Sait Salıcı, ihracat birim fiyatındaki güçlü seyrin sektör adına önemli bir kazanım olduğunu vurgularken, küresel pazarlardaki payın artırılması için yüksek teknoloji ve tasarım odaklı üretimin kaçınılmaz olduğuna dikkat çekti.
İDMİB verilerine göre, 2025 yılında Türkiye’nin ayakkabı aksamları ihracatı değer bazında yüzde 3,4 oranında sınırlı bir gerileme yaşayarak 39,5 milyon dolar seviyesinde gerçekleşti. Aynı dönemde ihracat miktarı ise yüzde 14,5 düşüşle 4,7 bin tona geriledi. Sektörün kilogram başına ihracat birim fiyatı ise 8,4 dolar olarak kaydedildi.
“Birim Fiyatımızdaki Direnç Umut Verici”
2025 yılı performansını rakamlar ışığında değerlendiren AYSAD Başkanı Sait Salıcı, özellikle birim fiyatın sektörel dayanıklılığı yansıttığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
“2025 yılı, küresel tedarik zincirlerinde yaşanan dönüşümlerin ve birçok pazarda görülen daralmanın etkilerinin yoğun şekilde hissedildiği bir yıl oldu. İhracat miktarımızda yüzde 14,5 gibi dikkat çekici bir düşüş yaşanmasına rağmen, değer bazındaki kaybın yüzde 3,4 ile sınırlı kalması, sektörümüzün nitelikli ve katma değerli üretim kabiliyetini koruduğunu açıkça gösteriyor. Kilogram başına 8,4 dolar seviyesindeki ihracat birim fiyatımız, standart üretimden uzaklaşıp daha yüksek katma değerli ürünlere yönelme sürecimizin somut bir göstergesidir.”
“Dünya Pazarındaki Payımızı Yükseltmek Zorundayız”
Küresel rekabet koşullarına da değinen Salıcı, dünya geneli veriler üzerinden Türkiye’nin konumunu değerlendirerek stratejik hedeflere işaret etti:
“Dünya ayakkabı aksamları ithalat verilerine baktığımızda, 2024 yılı itibarıyla toplam pazar büyüklüğünün yaklaşık 9 milyar dolar seviyesinde olduğunu görüyoruz. Türkiye’nin bu pazardan aldığı yüzde 0,5’lik pay, sektörümüzün potansiyelinin henüz yeterince değerlendirilmediğini ortaya koyuyor. 2025 yılına ait küresel veriler henüz netleşmemiş olsa da benzer bir pazar büyüklüğü öngörülüyor. Bu noktada temel hedefimiz, fiyat rekabetiyle değil; tasarım, inovasyon ve ileri teknolojiye dayalı yan sanayi çözümleriyle dünya pazarındaki payımızı kalıcı biçimde artırmak olmalı. Katma değer yaratan ürünlerle uluslararası pazarlarda daha güçlü ve görünür bir konuma gelmek zorundayız.”
Pazar Dağılımında Azerbaycan ve Romanya Sıçraması
Ülke bazlı ihracat verilerinin de önemli sinyaller verdiğini belirten Salıcı, özellikle bazı pazarlarda kaydedilen artışlara dikkat çekti:
“2025 yılında Cezayir, sektörümüz açısından en büyük pazar olma konumunu korudu. Bununla birlikte Azerbaycan’a yapılan ihracatın yüzde 106 oranında artarak 1,6 milyon dolara ulaşması ve Romanya’ya gerçekleştirilen ihracatın da 1,6 milyon dolar seviyesine çıkması son derece değerli gelişmeler. Bu artışlar, doğru ürün ve doğru pazar eşleşmesinin ne kadar kritik olduğunu gösteriyor. Öte yandan, en büyük pazar grubumuz olan Avrupa Birliği’nde yaşanan yüzde 16,9’luk daralma, ana pazarlarımızda daha agresif, yenilikçi ve teknoloji odaklı bir pazarlama stratejisi izlememiz gerektiğini açıkça ortaya koyuyor.”
Salıcı, önümüzdeki dönemde sektörün sürdürülebilir büyüme yakalayabilmesi için Ar-Ge, dijitalleşme ve yüksek teknoloji yatırımlarının artırılmasının büyük önem taşıdığını da sözlerine ekledi.
2025 Yılı Ayakkabı Aksamları İhracat Tablosu (Özet):
|
Gösterge |
Değer (2025) |
Değişim (%) |
|
İhracat Değeri |
39,5 Milyon $ |
-%3,4 |
|
İhracat Miktarı |
4,7 Bin Ton |
-%14,5 |
|
Birim Fiyat (Kg) |
8,4 $ |
- |
|
Dünya Pazar Payı |
%0,5 |
- |