İstanbul Sanayi Odası (İSO) Türkiye İmalat PMI, eylül ayında 47,9 seviyesine gerileyerek imalat sektöründeki faaliyet koşullarında ılımlı yavaşlamanın sürdüğünü gösterdi. Ağustosta 48,1 olarak ölçülen endeks, 50,0 eşik değerinin altında kalarak sektördeki daralma eğiliminin devam ettiğine işaret etti. Böylece faaliyet koşullarında aylık bazdaki bozulma iki buçuk yıllık dönemde de sürdü.
Orta Doğu'daki savaşın oluşturduğu belirsizliklerin de etkisiyle talep koşullarındaki zayıf görünüm, eylül ayında yeni siparişlerdeki düşüşün devam etmesine neden oldu. Yeni siparişlerdeki gerileme ağustosa kıyasla bir miktar hızlanırken, uluslararası talebin de zayıf seyretmesi yeni ihracat siparişlerinde düşüşe yol açtı. Zorlu piyasa koşulları nedeniyle yeni siparişlerin düşük kalması, imalatçıların üretimlerini üst üste dördüncü ay azaltmasına neden oldu. Üretimdeki daralma, önceki aya göre daha belirgin gerçekleşti.
Yeni siparişlerdeki yavaşlamaya uyum sağlamak isteyen imalatçılar, eylül ayında istihdam, satın alma faaliyetleri ve stoklarını da azaltmayı sürdürdü. Öte yandan Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle yükselen yakıt, petrol ve taşımacılık maliyetleri ile ham madde fiyatlarındaki artış, girdi maliyetlerinin keskin biçimde yükselmesine neden oldu. Girdi fiyatları enflasyonu eylülde son dört ayın en yüksek seviyesine çıktı. Artan maliyetlerin nihai ürün fiyatlarına yansıtılmasıyla nihai ürün fiyatları enflasyonu da dört aylık zirveye ulaştı.
Anket katılımcıları, fiyat artışlarının eylül ayında tedarikçi performansı üzerinde olumsuz etki oluşturduğunu belirtti. Deniz taşımacılığındaki gecikmeler ve malzeme temininde yaşanan sorunlar da tedarikçilerin teslimat sürelerinin uzamasında etkili oldu.
İstanbul Sanayi Odası Türkiye İmalat PMI verilerini değerlendiren S&P Global Market Intelligence Ekonomi Direktörü Andrew Harker, Orta Doğu'daki savaşın etkilerinin eylül ayında da Türk imalatçıları üzerinde hissedildiğini belirtti. Harker, üçüncü çeyrek boyunca görünümde önemli bir değişiklik yaşanmadığını ve jeopolitik koşullara ilişkin belirsizliğin sektördeki büyümeyi sınırlamayı sürdürdüğünü ifade etti. Bununla birlikte, PMI'ın üçüncü çeyrek ortalamasının ikinci çeyreğin bir miktar üzerinde gerçekleşmesinin toparlanmaya yönelik temkinli sinyaller verdiğini kaydetti.
İSO Türkiye Sektörel PMI: 10 Sektörün 9’unda Üretim Yavaşladı
İstanbul Sanayi Odası Türkiye Sektörel PMI eylül verilerine göre, araştırma kapsamında takip edilen 10 sektörün dokuzunda üretim geriledi. Üretimini artıran tek sektör ise son yedi ayda ilk kez büyüme kaydeden gıda ürünleri sektörü oldu.
Üretimdeki en belirgin düşüş, ağustos ayında olduğu gibi kimyasal, plastik ve kauçuk ürünleri sektöründe görüldü. Yeni siparişlerde artış kaydeden tek sektör yine gıda ürünleri olurken, en hızlı gerileme ağaç ve kağıt ürünleri imalatında gerçekleşti.
Yeni ihracat siparişlerinde ise önceki aya kıyasla daha olumlu bir tablo ortaya çıktı. Gıda ürünleri sektörünün genişleme gösterdiği bu alana eylül ayında kara ve deniz taşıtları sektörü de dahil oldu.
İstihdam tarafında da sektörlerin büyük bölümünde daralma devam etti. Ağustos ayında olduğu gibi eylülde de takip edilen 10 sektörün yalnızca ikisinde istihdam artışı görüldü. Kara ve deniz taşıtları sektöründe istihdam artışı üst üste beşinci ayda da devam ederken, elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe çalışan sayısı son üç ay içerisinde ikinci kez yükseldi. İstihdamdaki en belirgin düşüş ise ağaç ve kağıt ürünleri sektöründe kaydedildi.
Satın alma faaliyetlerinde ağustos ayında tüm sektörlerde görülen yavaşlama, eylül ayında üç sektörde yerini artışa bıraktı. Satın alma faaliyetlerindeki en güçlü yükseliş gıda ürünleri sektöründe gerçekleşti. Üretim ihtiyaçlarındaki artış, bu sektörde girdi alımlarının da güçlü biçimde genişlemesini beraberinde getirdi. Gıda sektöründeki artan girdi talebi, tedarikçilerin teslimat sürelerinin uzamasında etkili oldu.
Bununla birlikte, sektörlerin önemli bir bölümünde eylül ayında girdilere daha hızlı erişim sağlandı. Elektrikli ve elektronik ürünler sektöründe tedarikçi teslimat süreleri bir yıldan uzun bir aranın ardından ilk kez kısaldı.
Girdi maliyetlerindeki keskin yükseliş ise üçüncü çeyreğin sonunda da devam etti. Girdi fiyatlarının en hızlı arttığı sektör kara ve deniz taşıtları olurken, en sınırlı artış ağaç ve kağıt ürünleri sektöründe görüldü. Nihai ürün fiyatları enflasyonu da sektörlerin çoğunda hız kazandı. Nihai ürün fiyatlarında en sert artış ana metal sanayinde yaşanırken, en ılımlı yükseliş giyim ve deri ürünleri sektöründe kaydedildi.