Türkiye Ayakkabı Sanayicileri Derneği (TASD) Başkanı Berke İçten, son 3,5 yılda küresel pazarlardaki rekabet gücünü kaybeden ayakkabı sektöründe yüzlerce işletmenin kapandığını, istihdamın yüzde 40, adet bazında ihracatın ise yüzde 50 gerilediğini belirtti. Sektördeki aşağı yönlü seyrin durdurulması için dört maddelik çözüm önerisi sunan İçten, devletin ayakkabı sektörü dahil hiçbir imalat sanayi kolunu gözden çıkaracağına inanmadığını söyledi.
TASD tarafından düzenlenen ve Avrupa’nın alanındaki en büyük organizasyonu olan 75. Uluslararası AYMOD Ayakkabı Moda Fuarı, İstanbul Fuar Merkezi’nde başladı. Fuarın açılışında konuşan Berke İçten, Türkiye’de imalat sanayinin son yıllarda ciddi bir daralma sürecinden geçtiğine dikkat çekti.
İmalat sanayinin GSYH içindeki payının 2022’de yüzde 22 seviyesindeyken 2026’nın ikinci çeyreğinde yüzde 15,7’ye gerilediğini belirten İçten, ayakkabı sektörünün bu süreçten en fazla etkilenen alanlardan biri olduğunu söyledi.
İçten, 2022 yılında 377 milyon çift olan ayakkabı ihracatının yüksek maliyetler nedeniyle 2025’te 187 milyon çifte düştüğünü, değer bazında ihracatın da 1,3 milyar dolardan 1 milyar dolara gerilediğini ifade etti. Aynı dönemde ithalatın ise önemli ölçüde arttığını belirten İçten, 2022’de 43 milyon çift olan ithalatın geçen yıl 76 milyon çifte çıktığını, ithalata ödenen dövizin ise 960 milyon dolardan 1,7 milyar dolara yükseldiğini kaydetti.
Sektörün 4-5 yıl önce 550 milyon dolar dış ticaret fazlası verdiğini hatırlatan İçten, bugün 700 milyon dolar cari açık veren bir yapıya gelindiğini söyledi. İhracattaki gerileme ve ithalattaki artışın işletmeler ile istihdam üzerinde de etkili olduğunu belirten İçten, istihdamın 350 binden 200 bine kadar gerilediğini aktardı.
Ticaret Bakanlığı tarafından alınan önlemlerle ayakkabı ithalatının önemli ölçüde yavaşladığını belirten İçten, bu yılın ilk sekiz ayında ithalatın adet bazında yüzde 25,2, değer bazında ise yüzde 14,8 gerilediğini söyledi. Buna karşın ihracattaki düşüşün sürdüğünü vurgulayan İçten, ocak-ağustos döneminde ihracatın adet bazında yüzde 28,2, değer bazında yüzde 11,3 azaldığını ifade etti.
Bu tablonun ihracattaki gerilemenin üst üste dördüncü yılda da devam ettiğini gösterdiğini belirten İçten, Türkiye’nin Avrupa’nın en büyük üretim kapasitesine sahip ülke konumunu kaybettiğini söyledi. Miktar bazında üretimde altıncı sıradan 10’uncu sıraya gerilediklerini belirten İçten, iki milyar dolarlık ihracat potansiyeline rağmen sektörün bu yılı en fazla 900 milyon dolarlık ihracatla tamamlayabileceğini ifade etti.
İçten, “Daha fazla zaman kaybetmeden bu gidişe dur dememiz gerekiyor. Aksi takdirde dünyanın sayılı ihracatçıları arasında yer alan bir sektörü tamamen kaybetme riskiyle karşı karşıya kalacağız” dedi.
Ayakkabı Sektörünün Dört Maddelik Çözüm Önerisi
Türkiye gibi zengin yeraltı kaynaklarına sahip olmayan ülkeler açısından sanayi üretiminin ekonomik bağımsızlık ve ulusal güvenlik bakımından stratejik önem taşıdığını vurgulayan İçten, dünyanın önde gelen ekonomilerinin sanayi politikalarını giderek daha fazla ulusal güvenlik perspektifiyle şekillendirdiğini söyledi.
Türkiye’nin erken sanayisizleşme riskiyle karşı karşıya olduğunu belirten İçten, imalat sanayisinin geleceğine ilişkin bir tercih yapılması gerektiğini ifade etti. İçten, devletin ayakkabı sektörü dahil hiçbir sektörü gözden çıkardığına inanmadığını belirterek, son dönemde alınan önlemlerin yerli üretimin korunmasına yönelik önemli adımlar olduğunu söyledi.
Yurt dışındaki ithalat sitelerine yönelik getirilen sınırlamalar ile ayakkabı ithalatını azaltmaya yönelik düzenlemeleri hatırlatan İçten, yan sanayide kullanılan mikrofiber suni deride ithalat vergisinin sıfırlanmasının da sektör açısından olumlu olduğunu belirtti. Ticaret Bakanlığının AYMOD ve yurt dışındaki fuar katılımlarına sağladığı desteklerin önemine de değinen İçten, sektörün mevcut krizden çıkabilmesi için ilave ve ezber bozan adımlara ihtiyaç olduğunu söyledi.
İçten, sektör paydaşlarıyla yapılan değerlendirmeler doğrultusunda dört temel beklentilerini şöyle sıraladı:
-
Ayakkabı üretiminde kullanılan hammadde ve yan sanayi ürünlerinde ithalat vergileri sıfırlanarak üreticilerin rakip ülkelerle eşit koşullarda hammaddeye erişimi sağlanmalı.
-
Emek yoğun sektörlere yönelik 3 bin 500 TL’lik istihdam desteği 6 bin TL’ye çıkarılmalı ve istihdamı koruma şartı kaldırılmalı.
-
Ekim 2026 itibarıyla uygulama esasları güncellenen döviz dönüşüm desteği, ayakkabı sektörü için yüzde 10’a yükseltilmeli.
-
Yıllık 200 milyon çift üretim kapasitesine ulaşan kayıt dışı üretimle ödünsüz mücadele edilmeli. Kayıt dışı üretimin sektörde haksız rekabete ve devlette yıllık en az 1 milyar dolarlık vergi ve prim kaybına yol açtığı belirtiliyor.
Ağar: AYMOD, Sektör İçin Önemli Bir Ticaret Platformu
Ticaret Bakan Yardımcısı Özgür Volkan Ağar da AYMOD’un Türk ayakkabı sektörü açısından taşıdığı öneme dikkat çekti. Fuarın geniş ürün yelpazesiyle Türkiye’nin üretim kabiliyetini, tasarım gücünü ve küresel ticaret kapasitesini uluslararası alıcılarla buluşturan önemli bir platform olduğunu belirten Ağar, AYMOD’un Bakanlık tarafından desteklenen uluslararası fuarlar arasında yer aldığını söyledi.
Mart ayında düzenlenen fuarda 197 katılımcının 160’ına, yani katılımcıların yüzde 80’ine destek sağlandığını aktaran Ağar, 2025 yılında gerçekleştirilen iki alım heyeti programında 53 firmanın 402 iş görüşmesi yaptığını belirtti.
Ağar, Ticaret Bakanlığı olarak sektörün rekabet gücünü korumaya, ihracatçıların finansmana ve yeni pazarlara erişimini desteklemeye ve firmaların küresel markalara dönüşmesine katkı sağlamaya devam edeceklerini ifade etti.
Bahçıvan: Sanayici Umudunu ve Mutluluğunu Kaybediyor
İstanbul Sanayi Odası Başkanı Erdal Bahçıvan ise yeni Orta Vadeli Program’da sanayicilerin taleplerinin kısmen de olsa dikkate alınmasının kendileri açısından umut verici olduğunu söyledi. Ancak alınan kararların uygulamaya yansımasında sorunlar yaşandığını belirten Bahçıvan, özellikle döviz dönüşüm desteğinin kullanımında ciddi bir uygulama farkı bulunduğunu ifade etti.
İstanbul Vali Yardımcısı Mustafa Kaya da üretmeyen bir toplumun çağdaş medeniyetler seviyesinde hak ettiği yere ulaşamayacağını belirterek, sanayi üretiminin özellikle desteklenmesi gerektiğini söyledi.
AYMOD’u 15 Bin Profesyonelin Ziyaret Etmesi Bekleniyor
İstanbul Fuar Merkezi’nde yaklaşık 26 bin metrekarelik alanda gerçekleştirilen AYMOD’a, 35’i yabancı olmak üzere 200’ün üzerinde firma katılıyor. İspanya, Çin, Özbekistan, Yunanistan ve Portekiz’in de aralarında bulunduğu ülkelerden firmaların yer aldığı fuarı, 5 bini yabancı olmak üzere yaklaşık 15 bin profesyonelin ziyaret etmesi bekleniyor.
TASD tarafından Ticaret Bakanlığının desteğiyle fuarla eş zamanlı düzenlenen B2B organizasyonunda ise ABD, Kanada, Şili, Meksika, Güney Kore, İspanya ve Güney Afrika’dan 18 yabancı firma, Türk ayakkabı üreticileriyle ikili iş görüşmeleri gerçekleştirecek.
TASD, önceki yıllarda olduğu gibi bu yıl da VIP alım heyeti programı kapsamında uluslararası alıcıları fuarda ağırlıyor. Program kapsamında 50 ülkeden gelen 500’ün üzerinde nitelikli alıcıya, katılım koşulları çerçevesinde seyahat ve konaklama desteği sağlanıyor.
-
Uluslararası AYMOD Ayakkabı Moda Fuarı, 10 Ekim Cumartesi akşamına kadar ziyaret edilebilecek.