Türkiye ile Suriye arasında gerçekleştirilen JETCO toplantısında iki ülke arasındaki ekonomik işbirliğinin derinleştirilmesi, ticaret hacminin 10 milyar dolara çıkarılması ve yeniden inşa sürecinde ortak projelerin geliştirilmesi konusunda önemli kararlar alındı.
Ömer Bolat, “Türkiye-Suriye JETCO 1. Dönem Toplantısı” kapsamında imzalanan protokolün iki komşu ve kardeş ülke arasındaki ekonomik entegrasyon, bölgesel kalkınma ve yeniden inşa süreci açısından kapsamlı bir yol haritası niteliği taşıdığını söyledi. Bolat, Nidal Şaar ile İstanbul’da bir araya geldi. Görüşmede iki ülke arasındaki ticari ve ekonomik ilişkilerin mevcut durumu ile geleceğe yönelik iş birliği olanakları kapsamlı şekilde ele alındı.
İkili görüşmenin ardından Türkiye-Suriye Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi olan Türkiye-Suriye Ekonomi ve Ticaret Ortak Komitesi’nun 1. Dönem Toplantısı gerçekleştirildi. Toplantıya Bolat ve Şaar’ın yanı sıra iki ülkenin resmi heyetleri ile iş dünyası temsilcileri katıldı.
“Tarihi Bir Dönüm Noktasına Tanıklık Ediyoruz”
Toplantı sonrasında açıklamalarda bulunan Bolat, Türkiye ile Suriye arasındaki ekonomik ve ticari ilişkiler açısından tarihi bir dönüm noktasına tanıklık edildiğini vurguladı. 5 Ağustos 2025 tarihinde Ankara’da imzalanan JETCO anlaşmasının ilk oturumunun İstanbul’da başarıyla tamamlandığını belirten Bolat, sürecin karşılıklı güven temelinde ilerlediğini ifade etti.
Bolat, imzalanan protokolün yalnızca teknik bir belge olmadığını, iki ülke arasındaki ekonomik entegrasyonu güçlendirecek ve yeniden yapılanma sürecine katkı sağlayacak kapsamlı bir yol haritası olduğunu dile getirdi. Bu sürecin, iki ülke arasındaki köklü tarihsel bağlar ve kardeşlik ilişkilerinin somut bir yansıması olduğuna da dikkat çekti.
Hedef: Önce 5 Milyar, Ardından 10 Milyar Dolarlık Ticaret
Görüşmelerde ikili ticaretin karşılıklı fayda temelinde dengeli ve sürdürülebilir bir seviyeye çıkarılması konusunda kararlılıklarını teyit ettiklerini belirten Bolat şu değerlendirmelerde bulundu:
“Serbest Ticaret Anlaşması da dahil olmak üzere geçen yıl 3,7 milyar dolara ulaşan ikili ticaret hacmimizi önce 5 milyar dolara, ardından 10 milyar dolar seviyesine taşıyacak tüm çözüm ve mekanizmaları kapsamlı biçimde ele aldık. Özellikle tekstil, tarım, gıda ve makine gibi stratejik sektörlerde iş birliğimizi derinleştirme konusunda mutabık kaldık. Tarımsal ticarette öngörülebilirliği artırmak amacıyla düzenleyici çerçeveler konusunda karşılıklı bilgi paylaşımı yapılması da kararlaştırıldı.”
Bolat ayrıca toplantı kapsamında düzenlenecek Türkiye-Suriye İş ve Yatırım Forumu’nun iki ülkenin önde gelen şirketlerini ve yatırımcılarını bir araya getireceğini ifade ederek bundan büyük memnuniyet duyduklarını söyledi.
Gümrük Kapıları ve Lojistik Hatlar Kritik Rol Oynuyor
Bolat, son dönemde bölgede yaşanan siyasi ve askeri gelişmelerin dış ticaret açısından alternatif ulaşım ve lojistik hatlarının önemini artırdığını belirtti. Türkiye’nin büyüme ve kalkınmasında dış ticaretin kritik bir rol oynadığını hatırlatan Bolat, gümrük kapılarının tam kapasite çalışmasının önemine dikkat çekti.
“Gümrük kapılarımızın tam kapasiteyle çalışması, lojistik hatların kesintisiz işlemesi ve bölgesel tedarik zincirinin istikrarı açısından hayati önem taşımaktadır. Körfez bölgesinde yaşanan savaş koşullarında Orta Doğu ve Körfez ülkelerinin tedarik ihtiyaçlarının kesintisiz şekilde karşılanabilmesi için Türkiye, Suriye, Ürdün, Suudi Arabistan ve Irak’ı kapsayan transit koridorlarının hızlı ve etkin biçimde işlemesi büyük önem taşıyor.”
Bolat, Türkiye üzerinden Suriye’ye ve oradan Ürdün ile Suudi Arabistan’a uzanan ticaret koridorlarının yanı sıra Türkiye-Suriye-Irak-Suudi Arabistan hattındaki ulaşım ağlarının da etkin çalışmasına iki ülke hükümetinin büyük önem verdiğini söyledi.
Ortak Gümrük Komitesi Kuruldu
Bolat ayrıca Türkiye Ticaret Bakanlığı ile Suriye Genel Sınır ve Gümrük Bakanlığı arasında bir Ortak Gümrük Komitesi kurulmasına yönelik anlaşmanın imzalandığını hatırlattı. Bu anlaşmanın Türkiye tarafında 27 Mart tarihinde onaylandığını belirten Bolat, şu bilgileri verdi:
“Bu sayede gümrük geçişlerinin tam anlamıyla operasyonel hale gelmesi, aktarma gerekliliklerinin azaltılması ve doğrudan teslimat mekanizmalarının geliştirilmesi için yakın iş birliği içinde çalışacağız.”
Suriye’nin Yeniden İnşasında Türk Şirketleri
Bolat, Suriye’nin birlik ve bütünlüğünün sağlanmasının ve ekonomik toparlanma sürecinin hızlandırılmasının Türkiye açısından da önemli olduğunu ifade etti. Suriye’nin yeniden inşa sürecinin Türk iş dünyasının öncelikli gündem maddeleri arasında yer aldığını vurgulayan Bolat, Türk müteahhitlik firmalarının bu süreçte önemli rol oynayabileceğini belirtti.
Türk şirketlerinin küresel ölçekte kazandıkları deneyim ve teknik kapasite sayesinde Suriye’de konut, altyapı, enerji ve ulaşım projelerinde aktif rol üstlenebileceğini dile getiren Bolat, müteahhitlik ve teknik müşavirlik alanlarında iş birliğini güçlendirecek yeni bir mutabakat zaptının da yakın zamanda imzalanmasını beklediklerini söyledi.
Enerji, Madencilik, Eğitim ve Sağlıkta Yeni İş Birlikleri
Bolat, Suriye’nin yatırım iklimini iyileştirmek ve idari süreçleri basitleştirmek amacıyla attığı adımları memnuniyetle karşıladıklarını belirtti. Türkiye’nin iki ülke arasındaki iş birliğini enerji, madencilik, eğitim ve sağlık gibi farklı alanlara yaymaya hazır olduğunu ifade eden Bolat şu değerlendirmede bulundu:
“Petrol ve doğalgaz çıkarımı, madencilik faaliyetleri, Türkiye-Suriye Dostluk Üniversitesi’nin kurulması, sağlık iş birlikleri gibi alanlarda ortak projeler geliştirmeye hazırız. Suriye’de elektrik şebekelerinin yeniden inşası ve entegrasyonu, yenilenebilir enerji yatırımları ve gübre üretimi açısından kritik öneme sahip fosfat gibi minerallerin araştırılması konularında birlikte çalışacağız.”
Finansal Entegrasyon ve Bankacılık İş Birliği
Suriye’nin küresel finans sistemine yeniden entegrasyonu için yürütülen çalışmaları desteklediklerini belirten Bolat, ödeme altyapılarının güçlendirilmesi konusunda da iş birliği yapılacağını ifade etti. Bu kapsamda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu gibi kurumların Suriye Merkez Bankası ile temaslarının hız kazandığını söyledi.
Bolat ayrıca Türk bankalarının Suriye’de faaliyet göstermesinin yatırım ve ticaret ilişkilerini daha da güçlendireceğine inandıklarını belirterek, JETCO protokolünün iki ülke ticari ilişkilerinin artık kurumsal bir zemine oturduğunun ilanı olduğunu vurguladı. Bir sonraki JETCO toplantısının ise Şam’da yapılması konusunda mutabakata varıldığını açıkladı.
Suriye: Ekonomik İş Birliği Güçlü Temeller Üzerinde
Suriye Ekonomi ve Sanayi Bakanı Nidal Şaar ise Türkiye ile güçlü bir zeminde yeni bir iş birliği süreci başlattıklarını söyledi. Ekonomik ilişkilerin yanı sıra kültürel, sosyal ve hizmet alanlarında da iş birliklerinin sürdürüldüğünü belirten Şaar, iki ülkenin çıkarlarına hizmet edecek yeni bir ekonomik model oluşturmayı hedeflediklerini ifade etti.
Şaar, iki ülke arasındaki ilişkilerin güçlü temeller üzerinde ilerlediğini belirterek şu değerlendirmede bulundu:
“Bütün ekonomik imkanları her iki ülke için de en iyi şekilde kullanma kararlılığındayız. Türkiye ile Suriye arasında özel bir ilişki bulunuyor ve bu ilişkileri daha da genişletme fırsatına sahibiz.”
Halep’te Yeni Sanayi Bölgesi
Şaar ayrıca Halep’te kurulması planlanan yeni sanayi bölgesi için çalışmaların sürdüğünü belirtti. Bu projenin sanayi yatırımları ve iş ortamı açısından önemli etkiler yaratacağını vurgulayan Şaar, Türkiye ile ekonomik iş birliğinin nitelikli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşmasını istediklerini söyledi.
Teknik Düzenleme ve Standardizasyon Alanlarında Anlaşma
Öte yandan Türkiye-Suriye JETCO 1. Dönem Toplantısı kapsamında iki ülke arasında ürün güvenliği ve denetimi, teknik düzenlemeler, standardizasyon, uygunluk değerlendirme ve metroloji alanlarında iş birliğini güçlendirecek anlaşmalar da imzalandı. Bu anlaşmaların ticaretin teknik altyapısını güçlendirerek iki ülke arasındaki ekonomik ilişkilerin daha sağlam bir zemine oturmasına katkı sağlaması bekleniyor.